🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:20:00 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

सकृत्
sakṛt
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
'सकृत्' — साथ, एक बार (3.3.257)
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
सकृत् १ अव्य॰ [सं॰]
१. एक बार । एक मरतबा ।
२. सदा ।
३. साथ । सह ।
४. एक समय । किसी समय (को॰) ।
५. तुरंत । तत्काल (को॰) ।
सकृत् २ संज्ञा पुं॰
१. पशूओं का मल । विष्ठा । गृह ।
२. कौआ । काक ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
स—कृत् See s.v.
1. स-कृत् mfn. (fr. 7. स + 1. कृत्) acting at once or simultaneously, AV. xi, 1, 10
स-कृत् ind. at once, suddenly, forthwith, immediately, RV.; Br.; ŚrS.; Mn.; MBh.
once (= semel, with अह्नः, ‘once a day’; repeated = ‘in each case only once’), RV. &c. &c.
once, formerly, ever (with मा = ‘never’), Kāv.; VarYogay.
once for all, for ever, ChUp.; Kāv.; MārkP.
at once, together, W. [For cognate words, see under 7. स.]
2. सकृत् w.r. for शकृत्, q.v.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1124,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सकृत् ind. 1 Once; सकृदंशो निपतित सकृत्कन्या प्रदीयते । सकृदाह ददानीति त्रीण्येतानि सतां सकृत् Ms. 9. 47. --2 At one time, on one occasion, formerly, once; सकृत्कृतप्रणयोयं जनः Ś. 5. --3 At once. --4 Always. --5 Together with. --m. --f. Feces, excrement (usually written शकृत् q. v.). --Comp. --गर्भा {1} a mule. {2} a woman who is pregnant only once. --प्रजः a crow. --प्रसूता, --प्रसूतिका {1} a woman who has borne only one child. {2} a cow that has calved once. --फला the plantain tree.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1075-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सकृत् अव्य० एक + नि० । १ एकवारे अमरः । २ विष्ठायां स्त्री अन्ये ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5191,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सकृत्, व्य, (एक + “एकस्य सकृच्च ।” ५ । ४ । १९ । इति सुच् सकृदादेशश्च । संयोगास्येति सुचो लोपः ।) एकवारम् । (यथा, -- “सकृदंशो निपपति सकृत् कन्या प्रदीयते । सकृदाह ददानीति त्रीण्येतानि सकृत् सकृत् ॥” इति महाभारतम् ॥) सह । इत्यमरः ॥ विष्ठा । इति तट्टीका ॥ (अस्मिन्नर्थे तालव्यशकारस्य प्रयोगः प्रायशो दृश्यते ॥)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-209-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें