🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:47:18 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

सिध्मला
sidhmalā
🔵 मोनियर-विलियम्स🟤 शब्दकल्पद्रुम
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सिध्मला (आ), f. a kind of leprosy, Col.
dried or salt fish, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1217,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सिध्मला, स्त्री, (सिध्ममस्या अस्तीति । लच् + टाप् ।) मत्स्यविकृतिः । इति मेदिनी ॥ (औषधविशेषः । तद्यथा, -- “त्वगादिहीनाः संशुद्धाः प्रत्यग्राः शकुलादयः । श्लक्ष्णचूर्णीकृतं तेषां शीते पलशतत्रयम् ॥ शतेन कटुतैलेऽस्य व्योषरामठधान्यकैः । क्रिमिघ्नदीप्यकनिशाचबिकाग्रन्थिकार्द्रकैः ॥ जीरकद्वयवृश्चीरसुरसार्ज्जकसिग्रुकैः । दशमूलात्मगुप्ताभ्यां मार्कवैर्लवणैस्त्रिभिः ॥ चूर्णितैः पलिकैः सार्द्ध मारणालपरिप्लुतैः ॥ विन्यसेत् स्नेहपात्रे तु धान्यराशौ पुनर्न्यसेत् । सप्तरात्रात् समुद्धृत्य पानभक्षणभोजनैः । सिध्मलेयं प्रयोक्तव्या सामे वायौ विशेषतः ॥ भग्नरुग्नाश्चू तहताः कम्पिनः पीठसर्पिणः । गृध्रसीमग्निसादञ्च शूलगुल्मोदराणि च । वलीपलितखालित्यं हत्वास्युरमलोन्द्रियाः ॥” इति वैद्यकचक्रपाणिसंग्रहे आमवाताधिकारे)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-352-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬