🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:25:05 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

सिन
sina
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
सिन १ संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. शरीर । देह ।
२. वस्त्र । पहनावा ।
३. ग्रास । कौर ।
४. कुंभी का पेड़ जो हिमालय की तराई में होता है और जिसकी छाल का काढ़ा आम और अतीसार में दिया जाता है ।
सिन २ वि॰
१. काना । एक आँख का ।
२. सित । श्वेत ।
सिन ३ संज्ञा पुं॰ [अ॰] अम्र । अवस्था । वयस । उ॰—कहाँ यह जबानी फिर य सिन ।—प्रेमघन॰, भा॰ २, पृ॰ ४०८ ।
२. दशन । दंत । दाँत (को॰) । यौ॰—सिनरसीद = वृद्ध । गतायु । बूढ़ा । सिनरसीदी = बुढ़ौती । बुढ़ापा । वृद्धावस्था । मुहा॰—सिन को पहुँचना = सयाना होना । वयस्क होना । सिन या सिन से उतरना = जवानी ढलना ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. सिन mfn. (for 2. See s.v.) stuck fast (as food in the throat), Pat. on Pāṇ. viii, 2, 47, Vārtt. 4
सिन m. a bond, fetter, L.
2. सिन n. (accord. to some fr. a √ सा = ἁ in ἅμεναι; fr. which also सिन्व, सिन्वत् in अ-स्˚; for 1. सिन See p. 1213, col. 1) provision, store (accord. to Naigh. = अन्न, ‘food’; accord. to others ‘reward, pay’), RV.
सिन m. (only L.) the body
a garment
Careya Arborea
सिन mf(ई)n. white (= 3. सित), L.
blind, one eyed (= काण), L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1213,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सिन a. 1 White. --2 One-eyed. --नः A morsel, mouthful. --नं 1 The body. --2 Ved. Food.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1124-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सिन पु० सीयते वध्यते सि--क्त ग्रासे तस्य नः । १ ग्रामे तस्य बद्धत्वात्तथात्वम् ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5298,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सिनं, क्ली, (सिनोति बध्राति आत्मानमिति । षिञ् बन्धने + “इण्षिञ्जीति ।” उणा० ३ । २ । इति नक् ।) शरीरम् । इति संक्षिप्तसारो- णादिवृत्तिः ॥ (अन्नम् । इति निघण्टुः । २ । ७ ॥
सिनः, पुं, (सिनोतीति । षिञ् बन्धने + “इण् सिञ्जीति ।” उणा० ३ । २ । इति नक् ।) ग्रासः । इति मुग्धबोधव्याकरणम् ॥ काणः । इति केचित् ॥ शुक्लगुणविशिष्टे, त्रि ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-352-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें