🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:53:15 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

सुभगा
subhagā
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
सुभगा १ वि॰ स्त्री॰ [सं॰]
१. सुंदरी । खूबसूरत (स्त्री) ।
२. (स्त्री) जिसका पति जीवित हो । सौभाग्यवती । सुहागिन ।
सुभगा २ संज्ञा स्त्री॰
१. वह स्त्री जो अपने पति को प्रिय हो । प्रियतमा पत्नी ।
२. स्कंद की एक मातृका का नाम ।
३. पाँच वर्ष की कुमारी ।
४. एक प्रकार की रागिनी ।
५. केवटी मोथा । कैवर्ती मुस्तक ।
६. नीली दूब । नील दूर्वा ।
७. हलदी । हरिद्रा ।
८. तुलसी । सुरसा ।
९. दहिंगना । प्रियंगु । बनिता ।
१०. कस्तुरी । मगनाभि ।
११. सोना केला । सुवर्ण कदली ।
१२. बेला मोतिया । वनमल्लिका ।
१३. चमेली । जाति पुष्प ।
१४. आदरणीया माता । संमानित माँ (को॰) ।
१५. सौभाग्य- वती नारी । सधवा स्त्री (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सु—भगा (आ), f. good fortune (in this sense the loc. आसु seems to be used), PañcavBr.
a beloved or favourite wife, R. (cf. comp.)
a five-year-old girl representing Durgā at festivals, L.
musk, L.
N. of various plants (a species of Musa; Glycine Debilis; Cyperus Rotundus &c.), L.
(in music) a partic. Rāgiṇī, Saṃgīt.
N. of a daughter of Prādhā, MBh.
of one of the Mātṛs attending on Skanda, ib.
of a kind of fairy, Buddh.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1229,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सुभगा, स्त्री, (सुष्ठु भगं यस्याः ।) कैवर्त्तो । शालपर्णो । हरिद्रा । नीलदूर्व्वा । तुलसी । प्रियङ्गुः । कस्तूरी । सुवर्णकदली । इति राज- निर्घण्टः ॥ वनमल्ली । इति शब्दरत्नावली ॥ पतिप्रिया । यथा, माण्डव्यः । “मघा ऋक्षं परित्यज्य यदा सिंहे गुरुर्भवेत् । तत्राब्द कन्यका चोढा सुभगा सुप्रिया भवेत् ॥” इति मलमासतत्त्वम् ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-376-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें