🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:07:52 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

सूरी
sūrī
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
सूरी १ संज्ञा पुं॰ [सं॰ सूरिन्] [स्त्री॰ सूरिणी]
१. विद्वान् । पंडित् । आचार्य ।
सूरी २ संज्ञा स्त्री॰ [सं॰]
१. विदुषी । पंडिता ।
२. सूर्य की पत्नी ।
३. कुंती ।
४. राई । राजसर्षप ।
सूरी पु ३ संज्ञा स्त्री॰ [हिं॰ सूली] दे॰ सूली । उ॰—नृप कह देहु चोर कहँ सूरी । संतवेष यह चोर कसूरी । तुरत दूत पुर बाहिर लाई । सूरी महँ दिय मुनिहिं चढ़ाई ।—रघुराज (शब्द॰) ।
सूरी पु ४ संज्ञा पुं॰ [सं॰ शूल] भाला । उ॰—पटक्यो कंस ताहि गति रूरी । धेनुक भिरयौ तबै गहि सूरी ।—गोपाल (शब्द॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सूरी (ई), f. N. of Kuntī (as married to the Sun before her marriage with Pāṇḍu), Pāṇ. iv, 1, 48, Vārtt. 9, Pat.
सूरी (ई), f., Uṇ. iv, 64, Sch.
सूरी (ई), f., TS.
सूरी . See f. of 1. सूर and 1. 2. सूरि.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1243,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सूरी 1 N. of the wife of the sun. --2 N. of Kuntī, q. v. --3 Black mustard.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1135-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
सूरी, [न्] पुं, (सूरः सूर्य्य उपास्यतया अस्त्य- स्येति । सूर + इनिः ।) पण्डितः । इति शब्द- रत्नावली ॥
सूरी, स्त्री, (सू + क्रिः । ङीष् ।) राजसर्षपः । इति रत्नमाला ॥ (विद्षी । इत्युणादिवृत्तौ [] उज्ज्वलः । ४ । ६४ ॥ * ॥ सूर्य्यस्य स्त्री । “पयोगादाख्यायाम् ।” ४ । १ । ४८ । इति ङीष् । सूर्य्यतिष्यागस्त्येति यलोपः । कुन्ती । इति व्याकरणम् ॥)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-395-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें