🕉️ 21 November 2026, Saturday · 03:01:32 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

स्त्यान
styāna
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
स्त्यान १ वि॰ [सं॰]
१. घना ।
२. कड़ा । कठोर ।
३. चिकना । स्निग्ध ।
४. शब्द या ध्वनि करनेवाला ।
५. पुंजीभूत । राशीभूत । जमा हुआ (को॰) ।
६. मृदु । कोमल (को॰) ।
स्त्यान २ संज्ञा पुं॰
१. घनापन । घनत्व ।
२. प्रतिध्वनि । आवाज ।
३. आलस्य । अकर्मण्यता ।
४. सत्कर्म में चित्त का न लगना ।
५. अमृत ।
६. मार्दव । कोमलता । स्निग्धता (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
स्त्यान mfn. grown dense, coagulated, Suśr.; Sāh.
stiffened, become rigid, Car.
soft, bland, unctuous, smooth (= स्निग्ध), L.
thick, bulky, gross, W.
sounding, MW.
स्त्यान n. (only L.) density, thickness, grossness, massiveness
unctuousness
nectar
idleness, sloth, apathy
echo, sound.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1260,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
स्त्यान a. [स्त्यै-क्त] 1 Collected into a mass; Māl. 5. 11, Ve. 1. 21. --2 Thick, bulky, gross. --3 Soft, bland, smooth, unctuous. --4 Sounding. --नं 1 Thickness, grossness, increase in magnitude or bulk; दधति कुहरभाजामत्र भल्लूकयूनामनुरसितगुरूणि स्त्यानमंबू कृतानि Māl. 9. 6; U. 2. 21, [] Mv. 5. 41. --2 Unctuousness. --3 Nectar. --4 Sloth, idleness. --5 Echo, sound.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1146-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
स्त्यान न० स्त्यै--भावे क्त तस्य नः । १ स्रेहे २ घनत्वे ३ सं । हतौ ४ आलस्ये ५ प्रतिशब्दे च विश्वः । कर्त्तरि क्त । ६ संहतिकारके ७ ध्वनिकारके च त्रि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5343,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
स्त्यानं, क्ली, (स्त्यै + क्तः ।) स्निग्धम् । प्रति- ध्वानम् । घनत्वम् । (यथा, उत्तररामचरिते । २ अङ्के । “दधति कुहरभाजामत्र भल्लूकयूना- मनुरसितगुरूणि स्त्यानमम्बूकृतानि ॥”) आलस्यम् । इति विश्वमेदिन्यौ ॥
स्त्यानः, त्रि, संहतिकर्त्ता । ध्वनिकर्त्ता । इति स्त्यैधातोः कर्त्तरि क्तप्रत्ययेन निष्पन्नः । इति मुग्धबोधव्याकरणम् ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-435-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "स्त्यान" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें