🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:31:59 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

हसित
hasita
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
हसित १ वि॰ [सं॰]
१. जो हँसा गया हो । जिसपर लोग हँसते हों ।
२. जो हँस रहा हो । हँसता हुआ ।
३. विकसित । प्रफृल्लित ।
४. जो हँसा हो ।
हसित २ संज्ञा पुं॰
१. हँसना । हास । हास्य ।
२. हँसी । ठट्ठा । उपहास ।
३. कामदेव का धनुष ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
हसित mfn. laughing, jesting, smiling, Kathās.
one who has laughed (m. ‘he laughed’ = जहास), Vet.
mocked, ridiculed, surpassed, excelled, Kāv.
blown, expanded, L.
हसित (अम्), n. laughing, laughter (also impers. = ‘it has been laughed’), TĀr.; Kāv.; Kathās. &c.
the bow of Kāma (god of love), W.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1294,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
हसित p. p. [हस्-कर्तरि क्त] 1 Laughed, laughing. --2 Blown, expanded. --तं 1 Laughter. --2 Joke, jesting. --3 The bow of the god of love.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1168-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
हसित न० हस--भावे क्त । १ हास्ये कर्त्तरि क्त । २ कृत- हास्ये ३ विवकशिते च त्रि० । हास्यशब्दे दृश्यम् ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5422,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
हसितं, क्ली, (हस + क्तः ।) हास्यम् । (यथा, वृहत्संहितायाम् । ६८ । ७४ । “हासतं शुभदमकम्पं स निमीलितलोचनञ्च पापस्य । हृष्टस्य हसितमसकृत् सोन्मादस्यासकृत् प्रान्ते ॥”) कामदेवधनुः । इति केचित् ॥ (हास्यकरणम् । यथा, कथासरित्सागरे । ५९ । १५९ । “अथ कर्म्मगतिं चित्रां दृष्ट्वास्य हसितं मया ॥” परिहासः । यथा, किराते । १३ । ४७ । “कीर्त्तितानि हसितेऽपि तानि यं व्रीडयन्ति चरितानि मानिनम् ॥”)
हसितः, त्रि, (हस + क्तः ।) विकसितः । इति शब्दमाला ॥ कृतहासश्च ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-526-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें