🕉️ 19 November 2026, Thursday · 01:31:01 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

हारक
hāraka
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
हारक १ संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. हरण करनेवाला । लेनेवाला ।
२. जानेवाला ।
३. मन हरनेवाला । मनोहर । सुंदर ।
४. चोर । लुटेरा ।
५. धूर्त । खल ।
६. गणित में भाजक ।
७. जुआड़ी (को॰) ।
८. हार । माला ।
९. एक विज्ञान (को॰) ।
१०. शाखोट वृक्ष (को॰) ।
११. गद्य का एक प्रकार या भेद (को॰) ।
हारक २ वि॰
१. ले लेनेवाला । हरण करनेवाला ।
२. लूटनेवाला । चोरी करनेवाला ।
३. आकर्षित करनेवाला । आकर्षक ।
४. मोहक । मनोहर । सुंदर [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
हारक mf(इका)n. taking, seizing, robbing, stealing (see अर्थ-, अश्व-ह्˚)
removing, taking upon one's self (see समग्र-मल-ह्˚)
ravishing, captivating (in गोपी-नयन-ह्˚, ‘captivating the eyes of the Gopīs’, Pañcar.)
हारक m. a thief, robber, L.
a gambler, cheat, rogue, Rājat.
a divisor, Āryabh., Sch.
a string of pearls, Pañcat.
Trophis Aspera, L.
a kind of prose composition, L.
a kind of science, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1289,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
हारकः [हृ-ण्वुल्] 1 A thief, plunderer; Y. 3. 215. --2 A cheat, rogue. --3 A string of pearls. --4 A divisor (in math.). --5 A kind of prose composition. --6 A gambler.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1170-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
हारक पु० हृ--ण्वुल् । १ चोरे २ कितवे ३ गद्यभेदे ४ वि- ज्ञानभेदे मेदि० । ५ शाखोठकभेदे शब्दच० । ६ भाजकाङ्के च । ७ हरणकर्त्तरि त्रि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5424,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
हारकः, पुं, (हरतीति । हृ + ण्वुल् ।) कितवः । चौरः । गद्यभेदः ॥ विज्ञानविशेषः । इति मेदिनी ॥ शाखोटवृक्षः । इति शब्दचन्द्रिका ॥ भाजकाङ्कः । इति लीलावती ॥ हरणकर्त्तरि, त्रि ॥ (यथा, मनुः । ११ । ५१ । “वस्त्रापहारकः श्वेत्रं पङ्गुतामश्वहारकः ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-531-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें