🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:58:14 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

हिरण्यक
hiraṇyaka
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
हिरण्यक संज्ञा पुं॰ [सं॰] स्वर्ण की आकांक्षा या मनोरथ [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
हिरण्यक m. eagerness for gold, Pāṇ. v, 2, 65
N. of a king of the mice, Hit.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1300,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
हिरण्यकंठहिरण्यकक्षहिरण्यकक्ष्यहिरण्यकर्णहिरण्यकर्ताहिरण्यकर्तृहिरण्यकवचहिरण्यकवचोद्भवहिरण्यकशिहिरण्यकशिपुहिरण्यकशिपुच्छेदिन्हिरण्यकशिपुदारणहिरण्यकशिपुहन्हिरण्यकशिपुहाहिरण्यकामधेनुहिरण्यकामधेनुदानहिरण्यकामधेनुदानप्रयोगहिरण्यकारहिरण्यकुक्षिहिरण्यकुब्जहिरण्यकुलहिरण्यकृतचूडहिरण्यकृत्हिरण्यकृष्णलहिरण्यकेतुहिरण्यकेशहिरण्यकेशिकारिकाहिरण्यकेशिन्हिरण्यकेशिशाखीयब्राह्मणहिरण्यकेशिश्रौतसूत्रहिरण्यकेशिसूत्रहिरण्यकेशिसूत्रव्याख्यानहिरण्यकेशीहिरण्यकेशीयाग्न्याधानपद्धतिहिरण्यकेश्यहिरण्यकेश्याह्निकहिरण्यकोशहिरण्यकोष
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें