🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:33:34 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

हून
hūna
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
हून १ संज्ञा पुं॰ [अ॰] तिरस्कार । अपमान [को॰] ।
हून २ † संज्ञा पुं॰ [सं॰] हूण । स्वर्ण । सोना ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
हून m. (often incorrectly for हूण) a kind of gold coin current in the kingdom of Mādra (commonly called a Pagoda and worth about 8 shillings), MW.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1302,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
हूणः(नः) 1 A barbarian, foreigner; सद्यो मुंडितमत्तहूणचिबुकप्रस्पर्धि नारंगकम्. --2 A kind of golden coin, (probably current in the country of the Hūṇas). --णाः m. pl. N. of a country or its people; हूणादरोद्यनां R. 4. 68.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1173-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
हून पु० ह्वे--नक् सम्प्रसारणं च । १ म्लेच्छजातिभेदे २ तद्- वासस्थानभेदे च “हूनवङ्गखसेष्वेव गान्यदेशे कदाचन” ज्यी० । ३ तत्र प्रचलिते स्वर्णमुद्राभेदे इत्यन्ये । “श्वपाकश्च तुरष्कस्तु हूनो यवन इत्यपि । लोकवाह्यस्तु यो वाजिगवाश्याचारवर्जितः । म्लेच्छः किरात शबर पुलिन्दाद्यास्तु तद्भिदा” जटाध० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5432,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
हूनः, पुं, (ह्वे + नक् सम्प्रसारणञ्च ।) म्लेच्छ- जातिविशेषः । यथा, -- “स्वपाकश्च तुरुष्कस्तु हूनो यवन इत्यपि । लोकवाह्यस्तु यो वाजिगवाश्याचारवर्ज्जितः । म्लेच्छः किरातशवरपुलिन्दाद्यास्तु तद्भिदा ॥” इति जटाधरः ॥ मादराजदेशीयस्वर्णमुद्राविशेषश्च ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-544-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें