अक्षत a. [न. त.] (a.) Uninjured, unhurt; त्वमनंगः कथमक्षता रतिः Ku. 4. 9; ˚विग्रहा वाहाः Dk. 3; पंचाक्षतास्ते वयं Ve. 6. 43, 4. 4, Mu. 6. 8, R. 2. 56. (b.) Unbroken, whole; not crushed, undivided; मम नासिकामक्षतां कुर्वंतु Pt. 1, ˚सक्तूनां नवं कलशं पूरयित्वा Āśval. --तः 1 Śiva. --2 Thrashed and winnowed rice dried in the sun; (pl.) whole grain, entire unhusked and pounded rice washed with water, and used as an article of worship in all religious and sacred ceremonies; अक्षताः पांतु पांत्वक्षताः इति श्राद्धमंत्रः; अक्षतैर्नार्चयेद्विष्णुं न तुलस्या [] विनायकं इति तंत्रं; साक्षतपात्रहस्ता R. 2. 21, आर्द्राक्षतारोपणमन्वभूतां 7. 28. --3 Barley (यवाः); अक्षताश्च यवाः प्रोक्ताः; said to be also
n. (दूर्वाक्षतानि). --तं 1 Corn, grain of any kind. --2 Absence of loss or ruin; good, well-being; अक्षतं चारिष्टं चास्तु इति श्राद्धमंत्रः. --3 Eunuch (also m.). --ता 1 A virgin, a maiden not deflowered, blemished or enjoyed; अक्षता वा क्षता वापि. --2 N. of a plant कर्कटशृंगी. --Comp. --योनिः a virgin, not yet blemished by sexual intercourse; सा चेदक्षतयोनिः स्यात् Ms. 9. 176; पत्नीष्वक्षतयोनिषु 10. 5.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0007-a) स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।