🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:35:05 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

अगद
agada
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
अगद १ वि॰ [सं॰]
१. नारोग । चंगा । स्वस्थ ।
२. न बोलने या कहनेवाला (को॰) ।
३. न्याय द्वार मुक्त । अभियोगमुक्त । (को॰) ।
४. व्याधिरहित । निष्कंटक । निर्दोष । उ॰—रीझि दियौ गुरु जाहि अगद वृंदाबन पद कौं ।—ब्रजमाधुरी॰, पृ॰ २५२ ।
अगद २ संज्ञा पुं॰
१. औषधि । दवा ।
२. स्वास्थ्य । रोग का अभाव (को॰) ।
३. अष्टांग आयुर्वेद का एक अंग । अगद तंत्न (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अ-गद mfn. free from disease, healthy, RV. &c.
free from affliction, Mn.
अ-गद m. freedom from disease, Mn.
a medicine, drug, (especially) antidote, Mn.
a magic jewel, Divyāv.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अगद a. [नास्ति गदो रोगो यस्य] 1 Healthy, sound, free from disease, in good health; नरोऽगदः Ms. 8. 107. --2 (गद्-भाषणे अच्, न. त.) Not speaking or telling. --3 Free from judicial affliction. --दः [नास्ति गदो रोगो यस्मात्] 1 A medicine, a medicinal drug; इति चिंताविषघ्नोयमगदः किं न पीयते H. Pr. 29; विषघ्नैरगदैश्चास्य सर्वद्रव्याणि योजयेत् Ms. 7. 218. --2 Health, freedom from disease; औषधान्यगदो विद्या देवी च विविधा स्थितिः । तपसैव प्रसिध्यंति तपस्तेषां हि [] साधनं Ms. 11. 238 (अगदः गदाभावः नैरुज्यमिति यावत् Kull.) --3 The science of antidotes; one of the 8 parts of medical science.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0009-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अगद पु० नास्ति गदो रोगो यस्मात् ५ ब० । औषधे ६ ब० । “औषधान्यगदोविद्या दैवी च विविधा स्थितिः । तपसैव प्रसिध्यन्तीति” पुराणम् । रोगशून्ये त्रि० । गद--भाषणे अच्--न० त० । अकथके त्रि० ।
अगद नीरोगत्वे कण्ड्वा० पर० । अगद्यति आगद्यीत्--आगदीत् ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0047,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अगदः, पुं, (गदविरुद्धः । न गदः अस्मात इति वा ।) औषधं । इत्यमरः ॥ आयुर्वेदोक्ताष्टशा- खान्तर्गतशाखाभेदः । यथा, -- “औषधान्यगदो विद्या दैवी च विविधा स्थितिः” । तपसैव प्रसिध्यन्ति” । इति मनुः ।) नीरोगेत्रि । इति रमानाथः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-007-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "अगद" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें