🕉️ 19 November 2026, Thursday · 12:07:06 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

अगाध
agādha
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
(यहाँ से 'अगाध' तक तीनों लिङ्गों में —) निर्मल जल — प्रसन्न, अच्छ (1.10.14)
जिसका तल न छुआ जा सके (1.10.15) अतलस्पर्श
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
अगाध १ वि॰ [सं॰]
१. अथाह । बहुत गहरा । अतल स्पर्श । उ॰— जलधि अगाध मौलि बह फेनू । संतत धरनि धरत सिर रेनु । — मानस, १ । १६७ ।
२. आपार । असीम । अत्यंत । बहुत । अधिक उ॰—देखि मिटै अपराध अगाध निमज्जत सधु समाज भलो रे ।—तुलसी (शब्द॰) ।
३. जिसका कोई पार न पा सके । समझ में न आने योग्य । दुर्बोंध । उ॰—अगुन सगुन दुई ब्रह्म सरूपा । अकथ अगाध अनादि अरुपा ।—मानस, १२३ ।
अगाध २ संज्ञा पुं॰
१. छेद ।
२. गड्ढा ।
३. स्वाहाकार की पाँच अग्नियों में से एक का नाम [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अ-गाध mf(आ)n. not shallow, deep, unfathomable
अ-गाध m. a hole, chasm, L.
N. of one of the five fires at the Svadhākāra, Hariv.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अगाध a. [गाध्-प्रतिष्ठायां घञ् न. ब.] Unfathomable, very deep, bottomless; अगाधसलिलात्समुद्रात् H. 1. 52; (fig.) profound, sound, very deep, ˚सत्व Mk. 1. 3, R. 6. 21; so ˚ज्ञानं, ˚बुद्धि; great; as ˚भयं; यस्य ज्ञानदयासिंधोरगाधस्यानघा गुणाः Ak. unfathomable, incomprehensible, inscrutable. --धः --धं a deep hole or chasm. --धः N. of one of the 5 fires at the स्वाहाकार [cf. Gr. agathos]. --Comp. --जलः [अगाधं जलं यत्र] a deep pool or pond, deep lake.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0010-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अगाध त्रि० गाध--प्रतिष्ठायाम् घञ्--न० ब० । अतिगभीरे । छिद्रे न० । गाधः निम्नसीमा स नास्ति यस्येति । नीचसीमारहिते “सास्म्यगाधे भये मग्नेति” पुरा० दुर्बोधे च । “अगाधस्यानघागुणा” इत्यमरः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0048,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अगाधः, त्रि, (नास्ति गाधः स्थितिरत्र । नञो- ऽस्त्यर्थानामिति बहुब्रीहिः ।) अतिगभीरः । अतल- स्पर्शः । इत्यमरः ॥ (अतिगम्भीरः । दुर्बो- धाशयः ।)
अगाधं, क्ली, छिद्रं । इति मेदिनी ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-008-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "अगाध" आता है (3)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें