🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:24:01 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

अपमानित
apamānita
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟢 वाचस्पत्यम्
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
अपमानित वि॰ [सं॰अपमानिन्] [वि॰ स्त्री॰ अपमानिनी] निरादर करनेवाला । तिरस्कार करनेवाला । उ॰—सोचिय सुद्र विप्र अपमानी । उ॰—तुलसी (शब्द॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अप-मानित mfn. dishonoured, disgraced, ŚāṅkhGṛ. &c.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (50,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अपमानित त्रि० अपमानं जातमस्य तार० इतच् । यस्याप- मानं कृतं तस्मिन् कृतापमाने अनादृते ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0229,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔁 जिनके अर्थ में "अपमानित" आता है (29)
अनादृत जिसका अनादर हुआ हो । अपमानितबलिष्णु अपमानितअवगणित निंदित । तिरस्कृत । अपमानितअवधीरित अपमानित । तिरस्कृतअवमानित तिरस्कृत । उपेक्षित । अपमानितअसत्कृत अनादृत । अपमानितप्रधृष्ट धर्षित । अपमानित । तिरस्कृतसनिकार निकारयुक्त । अपमानित । तिरस्कृत । अपमान- जनकविदूषित अपमानित । तिरस्कृत । लंछिलगंजित अपमानित । तिरस्कृतफिट्टा फटकार खाया हुआ । अपमानित । उतरा हुआ । श्रीहतबेआबरू जिसकी कोई प्रतिष्ठा न हो । बेइज्जत । अपमानितआनादरित वह जिसका अपमान हुआ हो । अपमानितअपकर्षित अपमानित । अपकृष्ट । हटाया गयाअवधूत संन्यासी । साधु । योगीधर्षित जिसका धर्षण किया गया हो । दबाया या दमन किया हुआ । परिभूत । हराया हुआक्रुष्ट आहुत । पुकारा या बुलाया हुआक्षिप्त त्यक्तअपध्वस्त पराजित । हारा हुआ । परास्तअपकृत जिसका अपकार किया गया हो । जिसे हानि पहुँची हो । जिसकी बुराई की गई होपरिभूत हारा या हराया हुआ । पराजितआत्तगंध सूँघा हुआअधिक्षिप्त फेका हुआउदस्त उदसन किया हुआतर्जित डाँटा या फटकारा हुआ । धमकाया हुआविमर्दित मला दला हुआजलील तुच्छ । बेकदरख्वार बर्बाद । खराब । नष्टभ्रष्ट । सत्यानाशबेइज्जत जिसकी कोई प्रतिष्ठा न हो । अप्रतिष्ठित
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें