🕉️ 21 November 2026, Saturday · 03:38:38 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

अभिशाप
abhiśāpa
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
झूठे पाप का आरोप 'अभिशाप' भी कहलाता है (1.6.11)
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
अभिशाप संज्ञा पुं॰ [सं॰] [वि॰ अभिशापित, अभिशप्त]
१. शाप । बद दुआ । उ॰— अभिशाप ताप की ज्वाला से जल रहा आज मन और अंग । — कामायनी, पृ॰ १६२ ।
२. मिथ्या दोषा- रोपण । झूठमूठ का अपवाद ।
३. बुराई । अहित [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अभि-शाप m. curse, Nir. &c.
charge, accusation, Yājñ. ii, 12 and 99 (cf. अभी-शाप and मिथ्याभिशाप)
false accusation, calumny, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (70,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अभिशपनं --शापः 1 A curse, imprecation. --2 A serious charge, accusation; Y. 2. 99; अभिशापः पातकाभियोगः Mit. --3 Slander, calumny, false charge; असतो दोषस्य अध्याहारोऽ भिशापः. --4 An injury, hurt. --Comp. --ज्वरः fever caused by the pronunciation of a curse.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0139-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अभि(भी)शाप पु० अभि + शप--घञ् वा दीर्घः । १ मिथ्या- पवादकथने २ आरोपितदोषकथने ३ अनिष्टं ते भूया- दित्याक्रोशे च “वेद मिथ्याभिशापास्तं न स्पृशन्ति कदाचन” ह० वं० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0303,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अभिशापः, पुं, (अभि + शप् + घञ् वृद्धिः ।) स्वर्ण- स्तेयंत्वया कृतमित्यादिमिथ्यादूषणं वाक्यं । मिथ्या- पवादः । तत्पर्य्यायः । मिथ्याभिशंसनं २ । इत्य- मरः ॥ क्रोधात् द्विजादिभिर्दुःखाभिधारणं । इति पुराणं ॥ ब्राह्मणगुरुवृद्धसिद्धानां अनिष्टाभिशं- सनं । इति विजयरक्षितः ॥ (“यस्याभिशापात् दुःखार्त्तो दुःखं विन्दति नैषधः” । इति नलोपाख्याने ।)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-075-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "अभिशाप" आता है (4)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें