🕉️ 21 November 2026, Saturday · 10:42:01 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

अभिसंधि
abhisaṃdhi
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
अभिसंधि संज्ञा स्त्री॰ [सं॰ अभिसंन्धि]
१. प्रतारणा । वंचना । धोखा । उ॰— भरत में अभिसंधि का हो गंध, तो मुझे निज राम की सौगंध । — साकेत, पृ॰ १८७ ।
२. चुपचाप कोई काम करने की कई आदमियों की सलाह कुचक्र । षडयंत्र । उ॰— तक्षशिलाधीश की भी उसमें अधिसंधि है । — चंद्र॰, पृ॰ ७५ ।
३. विशेष समझोता या संधि ।
४. लक्ष्य । उद्देश्य ।
५. अंतर्ग- मित या सन्निहित अर्थ । अभिप्राय । राय ।
६. जोड़ । योग ।
७. घोषणा । वादा ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अभि-संधि m. speaking or declaring deliberately, purpose, intention, object, meaning
special agreement, Sāh.
cheating, deceiving
making peace or alliance, L.
joint, junction, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (72,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अभिसंधिः 1 Speech; deliberate declaration, promise. --2 Intention, object, purpose, aim; तस्या अभिसंधिना विधेयीकृतोपि Māl. 1; Dk. 38; स्वर्ग˚ Ku. 6. 47. --3 Implied sense, [] the meaning intended, as in अयमभिसंधिः (frequently occurring in explanatory glosses). --4 Opinion, belief. --5 Special agreement, terms of an agreement, condition, stipulation; अथावश्यमेव माधवसेनः पूज्येन मोचयितव्यः श्रूयतामभिसंधिः M. 1. --6 Deception. --7 Making peace or alliance. --8 Junction, combination. --Comp. --कृत a. done intentionally.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0141-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अभिसन्धि पु० अभि + सम् + वा--भावे कि । १ फलाद्युदेशे । “स्वर्गाभिसन्धि मकृतं वञ्चनामिव मेनिरे” कुमा० । “स्वधाभुजः काम्यफलाभिसन्धौ” रुचिस्तवः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0305,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अभिसन्धिः, पुं, (अभिसन्धानं अभि + सम + धा + भावे किः ।) अभिसन्धानं । उद्देशः । यथा, -- “पितॄन्नमस्ये दिवि ये च मूर्त्ताः, स्वधाभुजः काम्यफलाभिसन्धौ । प्रदानशक्ताः सकलेप्सितानां, विमुक्तिदा येऽनभिसंहितेषु” ॥ इति रुचिस्तवः ॥ (“अथ ते मुनयो दिव्याः प्रेक्ष्य हैमवतं पुरं । स्वर्गाभिसन्धिसुकृतं वञ्चनामिव मेनिरे” ॥ इति कुमारसम्भवे ।)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-077-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "अभिसंधि" आता है (5)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें