🕉️ 19 November 2026, Thursday · 05:15:18 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

अयोनि
ayoni
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
अयोनि १ वि॰ [सं॰]
१. जो उत्पन्न न हुआ हो । अजन्मा ।
२. नित्य ।
३. अवैध रूप से पैदा [को॰] ।
४. अज्ञान कुलवाला [को॰] ।
अयोनि २ संज्ञा पुं॰
१. योनि से भिन्न ।
२. ब्रह्मा ।
३. शिव ।
४. मूसल या लोढ़ा [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अयो—ऽनि m. a pestle, L.
अ-योनि m. f. any place other than the pudendum muliebre, ŚBr.; Mn. xi, 173; Gaut.
अ-योनि mfn. = अ-योनि-ज below, MaitrS.
without origin or beginning (said of Brahma), Kum. ii, 9
(= अन्त्य-योनि) of an unworthy or unimportant origin, MBh. xiii, 1885
(in rhetoric) ‘having no source that can be traced’, original
अ-योनि (इस्), m. N. of Brahma (see before)
of Śiva, PadmaP.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1316,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अयोनि a. 1 Without origin or [] source, eternal; जगद्योनिरयोनिस्त्वं Ku. 2. 9. --2 Not born from the womb; born in a manner not approved by law or religion. --निः f. 1 Not the womb; Y. 2. 293; Ms. 11. 174. --2 Not a particular verse of the Sāmaveda. --निः 1 N. of Brahmā and Śiva. --2 A pestle. --Comp. --ज, --जन्मन् a. not born from the womb, not produced in the ordinary course of generation; शरीरं द्विविधं योनिजमयोनिजं चेति T. S; तनयां अयोनिजां R. 11. 47, 48; कन्यारत्नमयोनिजन्म भवतामास्ते Mv. 1. 30. --(जः) N. of Viṣṇu. ˚ईशः, ईश्वरः N. of Śiva. (--जा), --संभवा N. of Sītā, daughter of Janaka, who was born from a furrow in a field.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0158-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अयोनि स्त्री न० त० । १ योनिभिन्नस्थाने । “अमानषीषु पुरुषे उदक्यायामयोनिषु । रेतः सिक्त्रा जले चैव कृच्छ्रं सान्तपनं चरेत्” मनुः । नास्ति योनिरुत्पत्तिस्थानं यस्य! २ अजन्ये नित्ये । “जगद्योनिरयोनिस्त्वम्” कु० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0347,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें