🕉️ 21 November 2026, Saturday · 03:34:57 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

अर्म
arma
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
अर्म संज्ञा पुं॰
१. आँख का एक रोग । टेंटर । ढेंढ़र ।
२. पुराना आधा उजड़ा नगर या गावँ ।
३. गंतव्य देश वा स्थान [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अर्म m. pl. ruins, rubbish, VS. xxx, 11; TS. &c., often ifc. in names of old villages half or entirely gone to ruin (e.g. गुप्तार्म, कुक्कुटार्म, बृहद्-अर्म, &c., qq.vv.), Pāṇ. vi, 2, 90 seq. and viii, 2, 2, Sch.
= अर्मन्, q.v., Uṇ.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (93,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अर्मः --र्मं [ऋ-मन् Uṇ. 1. 137] 1 A disease of the eye. --2 A country to which one should go (गंतव्यदेशः or चिरंतनग्रामनिवासः). --3 A cemetery.
अर्मः --र्मं [ऋ-मन् Uṇ. 1. 137] 1 A disease of the eye. --2 A country to which one should go (गंतव्यदेशः or चिरंतनग्रामनिवासः). --3 A cemetery.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0170-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अर्म्म न० ऋ--सन् । चिरन्तनग्रामनगरादौ “अर्म्मे चावर्णं द्व्यच् त्र्यच्” पा० गुप्तार्म्मंकुक्कुटार्म्मं अवर्णंकिम् वृहदर्म्मं द्व्यच् त्र्यच् किम् कज्जलार्म्मम् अमहन्नवमित्येव । महानवा- र्म्मम् । नेत्ररोगभेदे पु० न० । स च पञ्चविधः प्रस्तार्य्यर्म- शुक्लार्म्मरक्तार्म्ममांसार्म्मस्नाय्वर्म्मभेदात् । तल्लक्षणं नान्ता- र्म्मशब्दे वक्ष्यते सुश्रुते तु नान्ततया पठितम् । अर्य्यते गम्यते कर्म्मणि मन् । ३ गन्तव्यदेशे । कुत्सितेकन् । अर्म्मकः अरणीये कुत्सितस्थाने ४ श्मशानादौ “वैलस्थानके अर्म्मके [] महारण्यस्थे अर्मके” ऋ० १, १३३, ३ । “अर्म्मके श्मशानादौ” भा० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0379-b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अर्म्मं, क्ली, पुं, (ऋ + मन् ।) चक्षूरोगविशेषः । इति लिङ्गादिसंग्रहे अमरः ॥ तच्च पञ्चविधं । प्रस्तार्य्यर्म्म १ शुक्लार्म्म २ रक्तार्म्म ३ मांसार्म्म ४ स्नाष्वर्म्म ५ । एषां लक्षणानि तत्तत्शब्दे द्रष्ट- व्यानि । वैद्यके नान्तक्लीवलिङ्गोऽयं शब्दः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-108-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें