🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:20:53 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

अस्ति
asti
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
होना (3.4.18)
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
अस्ति संज्ञा स्त्री॰ [सं॰]
१. भाव । सत्ता ।
२. विद्यमानता । वर्त- मानता ।
३. जरासंध की एक कन्या जो कंस को ब्याही गई थी ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. अस्ति ind. (3. sg. pr. √ 1. अस्; g. चादि and स्वर्-आदि, q.v.) sometimes used as a mere particle at the beginning of fables, Pañcat.; Kathās.
existent, present, L.
2. अस्ति f. (अस्-ति = स्-ति, q.v.), N. of a sister of Prāpti (daughter of Jarāsandhas and wife of Kaṃsa), MBh. ii, 595; Hariv. 4955; BhP.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (122,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
अस्ति ind. [अस्-शतिप्] 1 Being, existent, present; as in अस्तिक्षीरा, ˚काय. --2 Often used at the commencement of a tale or narrative in the sense of ‘so it is’, ‘there’, or merely as an expletive; अस्ति सिंहः प्रतिवसति स्म Pt. 4; अस्त्यत्र नगरे… त्रयः पुरुषा देवस्य श्रियं न सहंते Mu. 1, 5; अस्ति पूर्वमहं व्योमचारी विद्याधरोऽभवम् Ks. 22. 56, 1. 27; अस्ति तत्रभवान् वृषलं याजयिष्यति P. III. 3. 146 is it that &c. --स्तिः f. N. of a sister of Prāpti, daughter of Jarāsaṃdha and wife of Kaṃsa. --Comp. --कायः [अस्ति कायः स्वरूपं यस्य] a category or predicament (with the Jainas); these categories are 5: --जीव˚, पुद्गल˚, धर्म˚, अधर्म˚, and आकाश˚. --क्षीर a. [अस्ति क्षीरं यस्य P. II. 2. 24 Vārt.] having milk. --नास्ति ind. doubtful, partly true and partly not; ˚त्वं, ता doubtful or partial existence.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0209-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अस्ति अव्य० अस्--श्तिप् । १ स्थितौ, विद्यमानतायाञ्च [] “अस्ति नास्वि न जानातीति” चाण० । २ तद्वति च अस्तिक्षीरा अस्तिपरलोक इति मतिर्यस्य आस्तिकः नास्तिकः । चतुरर्य्यां पक्षा० फक् । आस्तायनः । तत्- सन्निकृष्टदेशादौ त्रि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0565-b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
अस्ति, व्य, (अस् + स्तिक्) विद्यमानता । तत्पर्य्यायः सत्त्वं २ । इत्यमरः ॥ अस्धातोस्तिपि कृते- ऽप्येतद्रूपं ॥ (यथा चानक्ये । “अतिथिर्बालकश्चैव राजा भार्य्या तथैव च । अस्ति नास्ति न जानन्ति देहि देहि पुनः पुनः” ॥)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-155-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें