🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:08:13 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

आमंत्रण
āmaṃtraṇa
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
आमंत्रण संज्ञा पुं॰ [सं॰ आमन्त्रण] [आमंत्रित]
१. संबोधन । बुलाना । पुकारना । आह्मान ।
२. निमंत्रण । न्योता । बुलावा । उ॰—खुले मसृण भुजमूलों से वह आमंत्रण था मिलता ।—कामायनी, पृ॰ १२५ ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
आ-मन्त्रण n. addressing, speaking to, calling or calling to, ŚBr.; Sāh. &c.
summoning
inviting, invitation, Yājñ.; MBh. &c.
deliberation, interrogation, AV. viii, 10, 7; KātyŚr.
greeting, courtesy, welcome
bidding adieu, taking leave, L.
the vocative case
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (146,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
आमंत्रणं --णा 1 Addressing, calling, calling out to अबेति वै योषाया आमंत्रणं Śat. Br. --2 Bidding adieu, taking leave of. --3 Greeting, welcome, courtesy. --4 Invitation; अनिंद्यामंत्रणादृते Y. 1. 112. --5 Permission. --6 Conversation. अत्योन्यामंत्रणं यत्स्याज्जनांते तज्जनांतिकं S. D. 6. --7 The vocative case. --8 Deliberation; asking; interrogation.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0248-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
आमन्त्रण न० आ + मन्त्र--ल्युट् । १ अभिनन्दने, २ संबोधने, ३ कामचारानुज्ञारूपे क्रियाभेदेषु प्रवर्त्तनव्यापारे च । “विधिनिमन्त्रणामन्त्रणेत्यादि” पा० । अवश्यकर्त्तव्ये नियोगो निमन्त्रणं यथा श्राद्धादिभोजने । यस्याकरणे प्रत्य- वायोनास्ति तादृशव्यापारे, नियोजनमामन्त्रणम् यथा स्थल- विशेषे शयनायामन्त्रणम् । नवपत्रिकाप्रवेशपूर्व्व दिवसे सायं विल्वतरोःसंबोधनरूपे ४ व्यापारे च युच् आमन्त्रणाप्यत्र स्त्री
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0763,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
आमन्त्रणं, क्ली, (आ + मन्त्र + भावे ल्युट् ।) सम्बो- धनं । इति हेमचन्द्रः ॥ आप्रच्छनं । इति जटा- धरः ॥ निमन्त्रणं । इति स्मृतिः ॥ निमन्त्रण- विशेषः । यदकरणे प्रत्यवायो नास्ति । यथा “इह शयीत भवान्” । इति मुग्धबोधव्याकरणं ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-180-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "आमंत्रण" आता है (7)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें