🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:20:45 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

उग्रता
ugratā
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
उग्रता संज्ञा स्त्री॰ [सं॰ ] तेजी । प्रचंडता । उद्दंडता । उत्कटता । उ॰— इधर उग्रोँ को उग्रता की टेव सी पड़ गई । —प्रेमघन॰, भा॰ २, पृ॰ ३०९ ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
उग्र—ता, f. and उग्र—त्व, n. violence, passion, anger pungency, acrimony, MBh.; Sāh. &c.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (172,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
उग्रता, --त्वं Violence, fearfulness, passion, anger, pungency, acrimony.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0286-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
उग्रता स्त्री अग्रस्य भावः कर्म वा तल् । उग्रस्य १ भावे २ कर्म्मणि च ३ अलङ्कारोक्ते व्यभिचारिगुणभेदे । तल्लक्षणं सा० द० । “शौर्य्यापराधादिभवं भवेच्चण्डत्वमुग्रता । तत्र स्वेद- शिरःकम्पतर्ज्जनातडनादयः” । त्व । उग्रत्व तद्भावकर्म्मणोः न० । ष्यञ् । औग्र्य तत्रैव न० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1056,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "उग्रता" आता है (16)
औद्धत्य उग्रता । अक्खड़पन । उजडड्पन । २ अविनीतता । अशालीनता । धृष्टता । ढिठाईप्रचंडता प्रचंड होने का भाव । तेजी । तीखापन । प्रबलता । उग्रताचंडत्व उग्रता । प्रबलतातिग्मता तीक्ष्णता । तेज । उग्रता । प्रचडंताचंडिमा आवेश । उग्रता । तीक्ष्णता । क्रोधशिद्दत तेजी । जोर । उग्रता । प्रचंडताहिद्दत उग्रता । तीव्रता । तेजीउद्धतपन 'उजड्डपन । उग्रताभ्रशिमा चंडता । उग्रता । तीव्रताप्राचंडय प्रचंडता । तीव्रता । उग्रता । भयंकरतासंराग लालीरौद्रता डरावनापन । भयंकरता । भीषणतासाहसकरण साहस करना । बल प्रयोगगरमी उष्णता । ताप । जलन । जैसे,— आग की गरमी । क्रि॰ प्र॰—करना ।—पड़ना ।—होन…तेजी तेज होने का भाव । तीक्ष्णताअत्यंतता आधिक्य
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें