🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:54:14 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

उद्वहन
udvahana
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
उद्वहन संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. ऊपर खिंचना । उठना ।
२. विवाह ।
३. ऊपर उठाना या उठा ले जाना । (को॰) ।
४. चढ़ना । सवार होना (को॰) ।
५. युक्त होना । सपत्र होना (को॰) ।
६. रक्षण । सँभालना (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
उद्-वहन n. the act of lifting or bringing up, Suśr.; Ragh.
carrying, drawing, driving
being carried on, riding (inst.), Pañcat.; Ragh.; Kum.; Mn. &c.
leading home (a bride), wedding, marriage, PārGṛ.; BhP.
possessing, showing, Rājat.
the lowest part of a pillar, pediment Comm. on VarBṛS.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (191,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
उद्वहनं 1 Marrying. --2 Supporting, holding or lifting up, bearing, carrying; भुवः प्रयुक्तोद्वहनक्रियायाः R. 13. 8; कैलासनाथोद्वहनाय भूयः 14. 20; Māl. 10; R. 2. 18; Ku. 3. 13. --3 Being carried on, riding; खरेणोद्वहनं तथा Ms. 8. 370. --4 Possessing, having; लज्जा˚, विनय˚ &c.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0311-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
उद्वहन न० उत्तोल्य वहनम् । उत्तोल्य स्कन्धादिना वहने । “कृष्णेन देहोद्वहनाय शेषः” कुमा० “कैलास- नाथोद्वहनाय भूयः” “आपीनभारोद्वहनप्रयत्नात्” रघु० २ विवाहे च “भुवः प्रयुक्तोद्बहनक्रियायाः” रघुः । “स्वपितृभ्यः पितादद्यात् सुतसंस्कारकर्म्मसु । पिण्डानो- द्वहनात्तेषां तदभावेऽपि तत्क्रमात्” स्मृतिः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1185,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें