🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:58:47 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

कलंकी
kalaṃkī
🟠 शब्दसागर🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
कलंकी १ वि॰ [सं॰ कलङ्किन्] [ स्त्री॰ कलंकिनी] जिसे कलंक लगा हो । दोषी । अपराधी । उ॰— वे करता नहिं भए कलंकी, नहीं कलिगै मार । — घट॰, पृ॰ २६४ ।
कलंकी २ संज्ञा पुं॰ चंद्रमा । उ॰— मैलो मृग धारे जगत नाम कलंकी जाग । तऊ कियो न मयंक तुम सरनागत को त्याग ।— दीन॰ ग्रं॰, पृ॰ १९८ ।
कलंकी पु ३ † संज्ञा पुं॰ [सं॰ कल्कि] दे॰ कल्कि । यौ॰—कलंकी सरूप = कल्कि अवतार । उ॰— कलंकी सरूपं धरंतं अनूपं । पृ॰ रा॰, २ । ५८४ ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
कलङ्की, [न्] त्रि, (कलङ्कोऽस्त्यस्य । इनिः ।) अप- वादग्रस्तः । यथा, -- तिथ्यादितत्त्वे । “कलङ्की जायते विल्वे तिर्य्यग्योनिश्च निम्बके” । चिह्नयुक्तः । लौहमलविशिष्टः ॥ चन्द्रः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-055-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔁 जिनके अर्थ में "कलंकी" आता है (3)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें