🕉️ 23 November 2026, Monday · 03:15:40 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

किङ्किणी
kiṅkiṇī
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
किङ्किणी f. a small bell, MBh.; Hariv. &c.
N. of an acid sort of grape (= Vikaṅkata), L.
N. of a goddess, Tantras.
किङ्किणी (f. of किङ्किण, q.v.)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (282,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
किंकणी, किंकिणिका, किंकिणी, किंकणीका 1 A small bell or tinkling ornament; क्वणत्कनककिंकिणीझणझणायितस्यंदनैः U. 5. 5; 6. 1; Śi. 9. 74; Ku. 7. 49. --2 N. of an acid sort of grape.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0402-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
किङ्किणी स्त्री किङ्किणी + पृषो० इत्त्वम् । १ क्षुद्रघण्टिकायाम् अम० । तदाकारफले २ विकङ्कतवृक्षे राजनि० “रथेन काञ्चनाङ्गेन कल्पितेन यथाविधि । शैव्यसुग्रीवयुक्तेन किङ्किणीजालमालिनाः” भा० आ० २२० अ० “सौभाग्यं मह- दाप्नोति किङ्किणीं प्रददद्धरेः” विष्णुध० पु० “भग्नं भीमेन मरुता भवतोरथकेतनम् । पातितं किङ्किणीजालम्” वेणी० । ३ अम्लरसायां द्राक्षायां “रुद्रधरः जलजम्बूवृक्षे हलायुधः “कट्फलं किङ्किणी द्राक्षा लकुचं मोचमेव च” हारी० । कंशब्दः किण इव यस्यां स्तुतौ गौरा० ङीषु । तन्त्रसारोक्ते ५ देवीस्तुतिभेदे सा च “किं किं दुःखं सकलजननि! क्षीयते न स्मृतायाम्” इत्यादिस्तुतिः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2045,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
किङ्किणी, स्त्री, (किमपि किञ्चिद् वा कणति । कण शब्दे + इन् + ङीप् च । पृषोदरात् साधुः ।) कट्याभरणविशेषः । घाघर इति भाषा । तत्प- र्य्यायः । क्षुद्रघण्टिका २ । इत्यमरः । २ । ६ । ११० ॥ कङ्कणी ३ । इति भरत ॥ किङ्कणिका ४ कि ङ्किणिः ५ । इति केचित् ॥ क्षुद्रघण्टी ६ प्रतिसरा ७ किङ्किणीका ८ कङ्कणिका ९ क्षुद्रिका १० । इति शब्दरत्नाबली ॥ घर्घरी ११ । इति जटा- [] धरः ॥ (यथा, महाभारते १३ । ५३ । ३१ । “किङ्किणीस्वननिर्घोषो युक्तस्तोरणकल्पनैः” ॥) विकङ्कतवृक्षः । इति राजनिर्घण्टः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-126-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "किंकिणी" आता है (5)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬