🕉️ 19 November 2026, Thursday · 05:12:10 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

कुलटा
kulaṭā
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
स्वेच्छाचारिणी स्त्री (2.6.10) पुंश्चली · धर्षिणी · बन्धकी · असती · इत्वरी
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
कुलटा १ वि॰ स्त्री॰ [सं॰] बहुत पुरुषों से प्रेम रखनेवाली (स्त्री) । छिनाल । बदचलन । व्यभिचारिणी । पुंश्चली । पर्या॰—पुंश्चली । स्वैरिणी । पांशुला । व्यभिचारिणी ।
कुलटा २ संज्ञा स्त्री॰ [सं॰] वह परकीया नायिका जो बहुत पुरुषों से प्रेम रखती हो ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
कुलटा f. (g. शकन्ध्व्-आदि) an unchaste woman, Āp.; Yājñ. &c. (cf. कुमार-क्˚)
an honourable female mendicant, Pāṇ. iv, 1, 127, Kāś.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (295,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
कुलटा स्त्री० कुलात् कुलान्तरं व्यभिचारार्थमटति अट--अच् शक० । व्यभिचारिण्यां स्त्रियाम् । या तु भिक्षार्थं कुल- मटति सा कुलाटा इति तत्र न शक० । इति भेदः
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2130,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
कुलटा, स्त्री, (कुलात् व्यभिचारार्थं कुलान्तरं अट- तीति । कुल + अट् + अच् । शकन्ध्वादित्वात् अलोपः ।) व्यभिचारिणी । भ्रष्टा । (यथाह, आर्य्यासप्तशती ३९३ । “परपतिनिर्द्दयकुलटाशोषितशठ ! नेर्षया न कोपेन । दग्धममतोपतप्ता रोदिमि तव तानवं वीक्ष्य” ॥) तत्पर्य्यायः । पुंश्चली २ धर्षिणी ३ बन्धकी ४ असती ५ इत्वरी ६ स्वैरिणी ७ पांशुला ८ । इत्य- मरः । २ । ६ । १० ॥ धर्षणी ९ पांसुला १० । इति तट्टीका ॥ घृष्टा ११ दुष्टा १२ धर्षिता १३ । इति शब्दरत्नावली ॥ लङ्का १४ निशाचरी १५ त्रपा- रण्डा १६ । इति जटाधरः ॥ * ॥ परकीयान्तर्गत- नायिकाविशेषः । यथा, -- “एते वारिकणान् किरन्ति पुरुषान् वर्षन्ति नाम्भोधराः शैलाः शाद्वलमुद्वहन्ति न सृजन्त्येते पुनर्नायकान् । त्रैलोक्ये तरवः फलानि सुवते नैवारभन्ते जनान् धातः ! कातरमालपामि कुल- टाहेतोस्त्वया किं कृतम्” ॥ इति रसमञ्जरी ॥ * ॥ अस्या अन्नभोजनप्रायश्चित्तं प्रायश्चित्तशब्दे अभो- ज्यान्नभक्षणप्रकरणे द्रष्टव्यम् ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-152-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "कुलटा" आता है (39)
कर्षणि व्यभिचारिणी स्त्री । कुलटाधर्षणि असती स्त्री । कुलटाधर्षणी असती स्त्री । कुलटास्पर्शा कुलटा । पुंश्चली । दुश्चरित्रा स्त्री । छिनालकलतूलिका कुलटा । पुंश्चलीस्वैरिणी असत्य । कुलटा । व्यभिचारिणीव्यभिचारिणी दुराचार करनेवाली स्त्री । असती । कुलटा । पुंश्चलीअसती जो सती न हो । कुलटा । पुंश्चलीइत्वरी छिनाल । कुलटाधृष्टा असती स्त्री । कुलटाबंधुरा श्चली । कुलटाधर्षिता कुलटा । व्याभिचारिणी स्त्रीवांछिनी कुलटा । पुंश्चलीलांठनी श्चली । कुलटा । असतीपांशुला कुलटापांसुला कुलटाभ्रष्टा श्र्चली । कुलटा । छिनालकुलपांसुका कुलटा । व्यभिचारिणी स्त्रीहजूल कुलटा । व्यभिचारिणीछिनाल व्यभिचारिणी । कुलटा । परपुरुषगामिनीअकुलिनी पु वि॰ स्त्री॰ जो कुलवती न हो । कुलटा । व्यभिचारिणीजंघामथानी छिनाल स्त्री । पुंश्चली । कुलटापुंश्चिली अनेक पुरुषों के पास जानेवाली (स्त्री॰) । व्यभिचारिणी । कुलटा । छिनालदारी एक क्षुद्र रोग, जिसमें पैर के तलवे का चमड़ा कड़ा हो जाता है और चिड़ चि…छिन्ना गुड़ुच । गिलोयअनुसृति अनुसरण । पीछे जानालंजा धारा । प्रवाहपरकीया पति के अतिरिक्त परपुरुष की प्रेमपात्रा या पर पुरुष से प्रीति संबंधरखने…जघनचपला कामुकी स्त्रीनिशाचरी राक्षसीकलकूजिका स्त्री॰असमत † संज्ञा स्त्री॰गश्ती घूमनेवाला । फिरनेवाला । फिरता । चलता । जैसे—गश्ती चिट्ठी, गश्ती हुकुम,…धगवरी पति की दुलारी । खसम की मुँहलगीनष्टा वेश्या । रंडीहरजाई हर जगह घूमनेवाला । जिसका कोई ठीक ठिकाना न होउछक्का † वि॰ पुं॰ स्त्री॰बाणिणा नर्तकीदिङ्नारि वेश्या । रंडी
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें