🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:11:05 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

कोशला
kośalā
🟠 शब्दसागर🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
कोशला संज्ञा स्त्री॰ [सं॰] कोशल की राजधानी । अयोध्या ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
कोस(श)ला The city of Ayodhyā.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0427-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
कोश(स)ला स्त्री कुश(स) वृषा० कल नि० गुणः । १ सरयू- तटस्थायामयोध्ययां पुर्य्यां २ तद्युक्त देशे पु० ब० व० । “कुन्त- लाः काशिकोश(स)लाः” भा० भी० ९ अ० जनपदकथने । पूर्व्वदिक्स्थदेशभेदेषु प्राच्यकोशलेषु पु० ब० व० ते च कोशल- कावर्द्धमानश्च” वृ० व० कर्म्मविभागे पूर्व्वस्यामुक्ताः । क्वचि देकत्वमपि । “कोश(स)लोनाम मुदितः स्फीतोजनपदो- महान् । निविष्टः सरयूतीरे पशुधान्यसमृद्धिमान्” रामा० १ । ५ । ५ । कोशलदेशोद्विविधः प्राच्योत्तरभेदाद् तत्र अयोध्यायुक्तदेशस्योत्तरकोशलत्वम् “पितुरनन्तरमुत्तरको- शलान्” “तस्मै विसृज्योत्तरकोश(स)लानाम्” “प्रिया- सखीरुत्तरकोशलेश्वरः” रघुः प्राच्यकोशलास्तु कोसल- शब्दे वक्ष्यते । तद्देशस्य राजाञ्य । कौस(श)ल्य कोशलदे- शनृपे । “कौ(श)सल्यवृत्युत्तरको(श)सलानाम्” रघुः स्त्रियां टाप् कौसल्या । “कौसल्यानन्दिवर्द्धनोरामः” रामा०
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2272,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें