🕉️ 19 November 2026, Thursday · 10:01:11 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

क्लेद
kleda
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
क्लेद संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. ओदापन । गीलापन । आर्द्रता ।
२. पसीना ।
३. दु:ख । कष्ट (को॰) ।
४. घाव या फोड़े का स्र्वाव । मवाद । पीव (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
क्लेद m. wetness, dampness, moisture, Yājñ.; MBh.; R.; Suśr. &c.
running, discharge (from a sore), Suśr.
rotting, putrefying, Car. i, 20 and vi, 11.
क्लेद &c. See √ क्लिद्.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (323,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
क्लेदः [क्लिद्-भावे घञ्] 1 Wetness, moisture, dampness; Śānti. 1. 29; R. 7. 21. --2 Running, discharge from a sore. --3 Distress, suffering; R. 15. 32 (= उपद्रव Malli.)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0433-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
क्लेद पु० क्लिद--भावे घञ् । १ आर्द्रतायाम् । सा च जलवि कारभेदः यथाह या० “रसात्तु रसनं शैत्यं स्नेहं क्लेदं समार्द्दवम्” । “रसादुदकात् रसमेन्द्रियं शैत्यम- ङ्गानां, स्नेहं स्निग्वताम् सृदुतासहितं क्लेदमार्द्रताम्” मिता० । देहस्थः क्लेदश्च श्लेष्मकार्य्यः क्लेदनशब्दे विवृतिः । “तदञ्जनक्लेदसमाकुलाक्षम्” “स तौ कुश- लवोन्मृष्टगर्भक्लेदौ तदाख्यया” रघुः । २ पूतीभावे शब्दचि० “पदस्थितस्य पद्मस्य बन्धू वरुणमास्करौ । पदाच्च्यु- तस्य तस्यैव क्लेदक्लेशकराबुभौ”
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2347,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
क्लेदः, पुं, (क्लिद् + भावे घञ् ।) आर्द्रम् । यथा, -- “पदस्थितस्य पद्मस्य बन्धू वरुणभास्करौ । पदच्युतस्य तस्यैव क्लेदक्लेशकरावुभौ” ॥ इत्युद्भट्टः ॥ (यथा च याज्ञवल्क्यसंहितायाम् । “रसात्तु रसनं शैत्यं स्नेहं क्लेदं समार्द्दवम्” ॥ अत्र मिताक्षरा । “रसादुदकात् रसनेन्द्रियं शैत्यमङ्गानां स्नेहं स्निग्धतां मृदुतासहितं क्लेद- मार्द्रताम्” ॥)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-222-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें