🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:31:01 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

गंधराज
gaṃdharāja
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
गंधराज संज्ञा पुं॰ [सं॰ गन्धराज]
१. मोगरा बेला ।
२. नख नामक सुगंधद्रव्य ।
३. चंदन ।
गंधराज गुग्गुल संज्ञा पुं॰ [सं॰ गन्धराज गुग्गुल] एक प्रकार की धूप या गोंद । वि॰ दे॰ गुग्गुल ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
गन्ध—राज m. a kind of jasmine, L.
a kind of bdellium, L.
N. of an author of Prākṛt verses
गन्ध—राज n. sandal-wood, L.
a kind of perfume, L.
a kind of white flower, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (345,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
गन्धराज पु० गन्धानां गन्धयुक्तानां राजा टच् समा० । १ स्व- नामख्याते पुष्पप्रधाने वृक्षे २ मद्गरवृक्षे ३ कणगुग्गुलौ च राजनि० । गन्धेन राजते राज--अच् । ४ जबादिनाम- गन्धद्रव्ये पु० ५ गन्धद्रव्यश्रेष्ठे त्रि० ६ चन्दने न० राजनि० । ७ नखीनामगन्धद्रव्ये स्त्री ङीप् शब्दचन्द्रिका ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2527,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
गन्धराजं, क्ली, (गन्धेन राजते इति । राज् + अच् ।) चन्दनम् । जवादिनामगन्धद्रव्यम् । इति राजनिर्घण्टः ॥ स्वनामख्यातशुक्लवर्णपुष्पञ्च ॥
गन्धराजः, पुं, (गन्धानां गन्धसाराणां राजा । “राजाहसखिभ्यष्टच् ।” ५ । ४ । ९१ । इति टच ।) मुद्गरवृक्षः । कणगुग्गुलुः । इति राज- निर्घण्टः ॥ स्वनामख्यातपुष्पवृक्षः । तस्य पत्रं पनसवृक्षस्य क्षुद्रदलवत् । पुष्पञ्च सुगन्धिश्वेतवर्णं उपर्य्यधोद्वादशदलं षट्केशरमध्यं भवति वसन्त- वर्षाकाले प्रस्फुटति च । तस्य शाखारोपणे वृक्षो जायते । इति लोकप्रसिद्धम् ॥ गन्धश्रेष्ठश्च ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-303-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "गंधराज" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें