🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:36:26 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

गम्य
gamya
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
प्राप्त करने योग्य (3.1.91) प्राप्य · समासाद्य
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
गम्य वि॰ [सं॰]
१. जाने योग्य । गमन योग्य ।
२. प्राप्य । लभ्य ।
३. गमन करने योग्य । संभोग करने योग्य । भोग्य ।
४. साध्य ।
५. समझ में आ जानेवाला । सुबीध (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
गम्य mfn. to be gone or gone to, approachable, accessible, passable, attainable (often अ- neg.), MBh. &c.
to be fixed (as to the number, संख्यया), countable, RPrāt. xiv, 28
accessible to men (a woman), fit for cohabitation, Yājñ. ii, 290; MBh. i; BhP. i, &c.
(a man) with whom a woman may have intercourse, v
libidinous, dissolute, Daś. vii, 32
‘easily brought under the influence of (a drug)’, curable by (gen.), Bhartṛ. i, 88
approaching, impending, Gaṇit.; Gol.
to be perceived or understood, intelligible, perceptible, Mn. xii, 122; Megh. &c.
intended, meant, L.
desirable, suitable, fit, Yājñ. i, 64.
गम्य &c. See √ गम्.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (348,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
गम्य pot. p. 1 Accessible, approachable. --2 Intelligible, or easy to be comprehended. --3 Intended, implied, meant. --4 Suitable, desirable, fit; Y. 1. 64. --5 Fit for cohabitation; दुर्जनगम्या नार्यः Pt. 1. 278; अभिकामां स्त्रियं यश्च गम्यां रहसि याचितः । नोपैति Mb. --6 Curable (by a drug &c.); न गम्यो मंत्राणां Bh. 1. 89. --म्यः A man with whom a woman may have intercourse, a libidinous or voluptuous, man, lover, paramour; Dk. 41.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0452-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
गम्य त्रि० गम--पवर्गानत्वात् कर्मादौ यत् । १ गमनाय २ प्राप्ये च । अर्हार्थे यत् । गमनयोग्ये । “गम्यान्यपि तीर्थानि कीर्त्तिनान्यमगमानि च” भा० व० ८५ । “अभिकामां स्त्रियं यश्च गम्यां रहसि याचितः” भा० आ० ८३ अ० । “गम्यं त्वभावे दातॄणां कन्या कुर्य्यात् स्वयं वरम्” याज्ञ० “समानश्च खेदविगमो गम्यायामगम्ययाञ्च तत्र नियमः क्रियते इयं गम्या इयमगम्येति” महाभाष्यम् “खेदयतीति खेदो रोगः इन्द्रियनियमासामर्थ्यं वा” इति कैयटः तथा च अगम्यानिषेधस्य इतराभ्यनुज्ञाफलकतया स्वदा- रगमने दोषाभावः” विवरणम् ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2534,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
गम्यं, त्रि, (गम्यते इति । गम् + कर्म्मादौ यत् ।) प्राप्यम् । इत्यमरः । ३ । २ । ४२ ॥ (यथा, भगवद्गीतायाम् । १३ । १७ । “ज्ञानं ज्ञेयं ज्ञानगम्यं हृदि सर्व्वस्य विष्ठितम् ॥”) गमनयोग्यञ्च ॥ (यथा, महामारते । ३ । ८५ । १०२ । “गम्यान्यपि च तीर्थानि कीर्त्तितान्यगमानि च ॥” स्त्रियां, सम्भोगार्हा स्त्री । यथा, महाभारते । १ । ८३ । ३५ । “अभिकामां स्त्रियं यश्च गम्यां रहसि याचितः ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-307-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "गम्य" आता है (3)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें