🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:07:34 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

गोदा
godā
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
गोदा १ संज्ञा स्त्री॰ [सं॰]
१. गोदवरी नदी । उ॰—पंचवटी गोदाहि प्रनामं करि । कुटी दाहिनी लाई ।—तुलसी (शब्द॰) ।
२. गायत्रीस्वरूपा महादेवी ।
गोदा २ संज्ञा स्त्री॰ [देश॰] कटवाँसी बाँस ।
गोदा ३ संज्ञा पुं॰ [हिं॰ गोंजा]
१. पेड़ों की नई शाखा । ताजी डाल ।
२. किसी पेड़ की लंबी और पतली टहनी । क्रि॰ प्र॰—बनाना ।—मारना ।
गोदा ४ संज्ञा पुं॰ [हिं॰ घौद] बड़, पीपल या पाकर के पक्के फल । गूलर, पिपरी इत्यादि । क्रि॰ प्र॰—खाना ।—चुनना ।—बीनना ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
गो—दा f. the river commonly called गो-दावरी, Kathārṇ. (cf. अनु-गोदम्).
गो—दा mfn. presenting with cattle or kine, RV.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (364,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
गोदा स्त्री गां स्वर्गं ददाति स्नानेन दा--क । गोदावरी- नद्याम् हेम० । “नेष्टोऽथ गोदोत्तरतश्च यावत्” मु० चि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2699,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
गोदा, स्त्री, (गां जलं स्वर्गं वा ददातिं स्नानेनेति । गो + दा + कः । स्त्रियां टाप् ।) गोदावरी नदी । इति हेमचन्द्रः । ४ । १५० ॥ (गायत्त्री- स्वरूपा महादेवी । यथा, देवीभागवते । १२ । ६ । ४३ । “गर्व्वापहारिणी गोदा गोकुलस्था गदाधरा ॥” गाः ददातीति । दा + क्विप् । गोदातरि त्रि । यथा, ऋग्वेदे । १ । ४ । २ । “गोदा इन्द्रेवतो मदः ।” “गोदाश्चक्षुरिन्द्रियव्यवहारप्रदः ।” इति दया- नन्दभाष्यम् ॥)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-355-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें