🕉️ 19 November 2026, Thursday · 01:23:04 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

घातक
ghātaka
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
घातक १ वि॰ [सं॰]
१. घात करनेवाला ।
२. मार डालनेवाला । हत्यारा । हिंसक ।
३. हानिकर ।
घातक २ संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. घात करनेवाला व्यक्ति ।
२. जल्लाद । वधिक ।
३. फलित ज्योतिष में वह योग जिसका फल किसी की मृत्यु हो ।
४. शत्रु । दुश्मन ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
घातक mf(ई, Vet. i, 19/20; इका)n. killing, killer, murderer, Mn. v, 51; MBh. &c.
destroying, ruining, iii, 1277
(see विश्वास-)
घातक mf(ई)n. made of the Ghātaka (= Vadhaka) wood, ĀśvŚr. ix, 7, 8.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (377,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
घातक a. [हन्-णिच् ण्वुल्] Killing, destroying, a killer, destroyer, murderer &c.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0477-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
घातकः, त्रि, (हन्तीति । हन् + ण्वुल् । णिति- तान्तादेशे कुत्वम् ।) हननकर्त्ता । यथा, -- “गौरीमाघवयोर्भर्त्ता राधिका शिवसन्निघौ । इन्दुः कुमुदहन्ता च सूर्य्यः कमलघातकः ॥” इति विदग्धमुखमण्डनम् ॥ (तथा च मनुः । ५ । ५१ । “संस्कर्त्ता चोपहर्त्ता च खादकश्चेतिघातकाः ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-393-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "घातक" आता है (24)
घस्र क्षतिकारक । हानिकर । घातकहिंसक हिंसा करनेवाला । हत्यारा । वध करनेवाला । घातकरिष्व घातक । वधक । हंताशर्य हिंस्र । हिंसक । घातकअपघातक विनाश करनेवाला । घातकप्राणहर मारक । नाशक । घातक । प्राण लेनेवालाप्राणांतिक घातक । प्राण लेनेवाला । जीवन के अंत तक रहनेवाला । जीवन पर्यत रहनेवालाकसाई वधिक । घातकघाती वध करनेवाला । मारनेवाला । घातक । संहारककातिल प्राण लेनेवाला । घातककारी[३] गहरा । घातक । मर्मभेदीहलाकी हलाक करनेवाला । मार डालनेवाला । मारू । घातकअपघाती घातक । विनाशकप्राणांतक संज्ञा पुं॰ प्राण लेनेवाला । जान लेनेवाला । घातक । जैसे, प्राणांतक कष्…प्रमापयिता घातक । नाशकारकमारी कोई ऐसा संक्रामक रोग जिसके कारण बहुत से लोग एक साथ मरें । मरी । जैसे, …शार्वर बहुत अधिक अंधकार । अंधतमसविनाशक संज्ञा पुं॰दंडपाशक दंड देनेवाला प्रधान कर्म- चारीखुनी पु † वि॰ खूनी । अपद्रवीदरैया † संज्ञा पुं॰जल्लाद वह जिसका काम ऐसे पुरुषों के प्राण लेना हो, जिन्हें प्राणदंड की आज्ञा ह…निपाती गिरानेवाला । फेंकनेवाला । चलानेवालाविधाती विघात करनेवाला
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें