🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:25:21 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

घोषवत्
ghoṣavat
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
घोषवत् संज्ञा पुं॰ [सं॰] वह शब्द जिसमें घोष प्रयत्नवाले अक्षर अधिक हों ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
घोष—वत् mfn. sounding, making a noise, Āp. i, 11, 8; MBh.; R. v; BhP. ii
sonant, uttered with the soft articulation called Ghoṣa, RPrāt.; ChUp.; ĀśvGṛ.; Gobh.; PārGṛ. i, 17, 2; Pāṇ., Sch.
घोष—वत् m. N. of a man, Buddh.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (378,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
घोषवत् a. 1 Making a sound, sounding. --2 Sonant. --ती A lute
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0478-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
घोषवत् त्रि० घोषः ध्वनिः वर्णभेदोच्चारणे बाह्यपयत्नोवाऽ- स्त्यस्य मतुप्मस्य वः । १ घोषरूपबाह्यप्रयत्नयुक्ते गकारादि- वर्ण्णभेदे । “सर्व्वे स्वरोबलवन्तो घोषवन्तः कर्त्तव्याः” छा० उ० “थोषवदाद्यन्तरन्तस्थमभिनिष्ठानान्तं द्व्यक्षरं चतुरक्षरं वा” आश्व० गृ० १ । १५ । ५ । ६ । “वर्गप्रथमद्वितीयवर्णा ऊष्माणश्च हकारवर्जमथोषवन्तः शिष्टाः थोषवन्तः । तदादौ यस्य तत्तथोक्तं अन्तर्मध्येऽन्तःस्थायरलवायस्य तत् तथोक्तम् । अअभिनिष्ठानो विसर्गः अन्ते यस्य तत् अक्षर स्वरः । अ- कारादयो द्वादश स्वराः शिष्टं व्यञ्जनम अपरिमित व्यञ्जनः । चतुरक्षरं वा । तत्र द्व्यक्षरे भद्रः देवः भवः । चतुरक्षरे भवनाथः नागदेवः रुद्रदत्तः नारा० “आदौ घोष- वदक्षरं यरलवान् मध्ये पुनःस्थापयेदन्ते दीर्घविसर्जनीय रहितं नाम प्रयत्रात् कृतम्” गर्गः । शाखिभेदात् ऽविसर्गान्तता व्यवस्थाप्या । २ ध्वनियुक्ते च । “त्वं वज्र मतुलं घोषं घोषवांस्त्वं वलाहकः” मा० आ० २५ अ० । स्त्रियां ङीप् । सा च ३ वीणायां हेमच० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2803,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें