🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:42:45 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

छत्त्र
chattra
🔵 मोनियर-विलियम्स🟢 वाचस्पत्यम्
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
छत्त्र &c. See √ छद्.
छत्त्र m. (Pāṇ. vi, 4, 97; often spelt छत्र) a mushroom, L.
Andropogon Schoenanthus, L.
a parasol-shaped bee-hive, W.
छत्त्र n. a parasol, Chattar (ensign of royal or delegated power, Jain.; Rājat. v, 18; PSarv.), KātyŚr. xxi, 3, 6; Gobh.; Kauś.; ĀśvGṛ. iii, 8; AdbhBr.; Mn. &c. (ifc. f(आ). , MBh. iii, 933)
छत्त्र n. an umbrella, Cāṇ.
a particular constellation, VarBṛ. xii, 8; Laghuj. x, 8
‘shelter (of pupils)’, a teacher (a meaning derived fr. छात्त्र), Pāṇ. iv, 4, 62; Pat.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (404,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
छत्त्र पु० छद--णिच् ष्ट्रन् ह्रस्वः अर्द्धर्चा० । छत्राकारपत्रे (छातारिया) १ क्षुपभेदे रत्नमाला । २ आतपत्रे न० । मेदि० । ३ अतिच्छत्रायां (सुल्पा) वृक्षे स्त्री । ४ भूतृणे राजनि० । तत्र आतपत्रशब्दे ६३९ पृ० उष्णवारण- शब्दे १३८० पृष्ठे च विवृतिः । “रथाश्वं हस्तिनं छत्त्रं धनं धान्यं पशून् स्त्रियः” । “अभ्यङ्गमञ्जनञ्चाक्ष्णा रुपानच्छत्त्रधारणम्” मनुः । शशिप्रभं छत्त्रमुभे च चामरे” रघुः । ५ आवरणमात्रे च । छत्त्रं गुरो र्वैगु ण्याच्छादनं शीलं यस्य छत्त्रा० ण । छात्त्रा शिष्ये ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2976,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें