🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:11:43 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

छन्न
channa
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
ढका हुआ (3.1.97) छादित
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
छन्न १ वि॰ [सं॰]
१. ढका हुआ । आवृत । आच्छादित ।
२. लुप्त । गायब ।
छन्न २ संज्ञा पुं॰
१. एकांत स्थान । निर्जन स्थान । गुप्त स्थान ।
छन्न ३ संज्ञा पुं॰ [अनु॰]
१. किसी तपी हुई चीज पर पानी आदि पड़ने से उत्पन्न शब्द ।
२. कड़कडा़ते हुए तेल या घी में तलने की वस्तु प़डने का शब्द । मुहा॰—छन्न होना = सूख जाना । उड़ जाना ।
३. धातुओं के पत्तरों की परस्पर टक्कर से उत्पन्न शब्द । छनकार । ठनकार । छोटी छोटी ककड़ियाँ । बजरी ।
छन्न ४ संज्ञा पुं॰ [सं॰ छन्द] [स्त्री॰ छन्नी] छँद नाम का गहना । हाथ का एक आभूषण । उ॰—चाहे उसके लिये माँ के हाथों के छन्न ककना ही क्यों न गिरबी रखने पडे़ ।—ज्ञानदान, पृ॰ ६७ ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
छन्न mfn. covered, covered over, MBh. iii, 800; R. i f.; Megh.; BhP. &c. (ifc. cf. Pāṇ. vi, 2, 170)
obscured (the moon), MBh. i, 2699; Sūryas. iv, 10 and 22
hidden, unnoticed by (dat.), secret, clandestine, disguised, MBh. iii f.; R. ii, v; BhP.; Kathās.; Rājat.
छन्न ind. (in comp. ˚न्न-), Rājat. v, 467
छन्न ind. (with √ गै, to sing) privately, in a low voice, Lāṭy. iii, 1, 12 ff.
छन्न See √ 1. छद्.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (404,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
छन्न a. [छद्-क्त नि˚] 1 Covered. --2 Hidden, concealed, secret &c. see छद्. --3 Desolate, solitary. --4 Private. --न्नं A secret.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0500-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
छन्न त्रि० चु० छद--क्त नि० । १ आच्छादिते । २ निर्ज्जने [] ३ रहसि न० “छन्नेष्वपि स्पष्टतरेषु यत्र” माघः । पक्षे- छादित तत्रार्थे त्रि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2980-b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
छन्नं, क्ली, (छद् + क्तः ।) रहः । निर्जनस्थानम् । इति मेदिनी । ने, ५ ॥
छन्नः, त्रि, (छद् + क्तः ।) छादितः । इति मेदिनी । ने, ५ ॥ (व्याप्तः । यथा, महाभारते । ३ । २० । २४ । “न हया न रथो वीर ! न यन्ता मम दारुकः । अदृश्यन्त शरैश्छन्नास्तथाहं सैनिकाश्च मे ॥”) रहः । इत्यमरः । २ । ८ । २२ ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-486-a1)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "छन्न" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें