🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:09:20 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

छादन
chādana
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
छादन संज्ञा पुं॰ [सं॰] [वि॰ छादित]
१. छाने या ढकने का काम ।
२. वह दिससे छाया या ढका जाया । आवरण । आच्छा- दन ।
३. नीला म्लान वृक्ष । नीला कौरेया ।
४. छिपाव । गोपन ।
५. पत्ता । पत्र [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
छादन m. ‘coverer’, Barleria caerulea, L.
the skin, L.
covering, cover, MBh. i, 3685; Hariv. 3537; VarBṛS. civ, 8; Pañcat.; Bhartṛ.
concealing, W.
darkening, VarBṛS. xxiv, 34
(in dram.) ignoring or tolerating offences if useful for one's aims, Sāh. vi, 107
a leaf, L., Sch.
छा˚दन &c. See ib.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (404,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
छादनं [छद्-ल्युट्] 1 A cover, screen (fig. also); विनिर्मितं छादनमज्ञतायाः Bh. 2. 7. --2 Concealing. --3 A leaf. --4 Clothing. --5 Darkening. --नी Hide, skin.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0501-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
छादन पु० चु०--छद--ल्यु । १ नीलाम्लानवृक्षे । भावे ल्युट् । २ छादने । “छादनार्थं प्रकीर्णश्च कटैश्च तृणसङ्गतैः” हरिवं० ६६ अ० । करणे ल्युट् । ३ पत्रे न० राजनि० । “छादने वक्रदारुणि” अमरनिर्देशात् कर्तारि ल्यु । ४ छादके त्रि० । “फणाभृतां छादनमेकमोकसाम्” माघः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2985,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
छादनं, क्ली, (छद कि संवृतौ + णिच् + करणे ल्युट् ।) छदनम् । अन्तर्द्धानम् । (कर्त्तरि ल्युः ।) पत्रम् । इत्यमरटीकायां भरतः ॥ (भावे ल्युट् ।) आच्छादनम् । (यथा, हरिवंशे । ६५ । २५ । “नियोगपाशैरासक्तैर्गर्गरीस्तम्भमूर्द्धसु । छादनाथं प्रकीर्णैश्च कण्टकैस्तृणसङ्कटैः ॥”)
छादनः, पुं, (छादयति आवृणोति पत्त्रादिभिरिति । छादि + ल्युः ।) नीलाम्लानवृक्षः । इति राज- निर्घण्टः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-490-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "छादन" आता है (2)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें