🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:55:04 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

दिग्ध
digdha
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
विष-बुझा बाण (2.8.88) लिप्तक
लेप किया हुआ (3.1.89) लिप्त
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
दिग्ध १ संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. विषाक्त वाण । जहर में बुझाया हुआ वाण ।
२. तेल ।
३. अग्नि ।
४. प्रबंध । निबंध ।
दिग्ध २ वि॰ [सं॰]
१. विषाक्त । जहर में बुझा हुआ ।
२. लिप्त । लिपा हुआ ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
दिग्ध mfn. (√ दिह्) smeared, anointed
soiled, defiled
poisoned, AV.; ŚBr.; Mn.; MBh.; Kāv. &c.
दिग्ध m. a poisoned arrow, R. ii, 30, 23 (cf. below)
fire, L.
oil, L.
a tale, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (477,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
दिग्ध See under दिह्.
दिग्ध p. p. [दिह्-क्त] 1 Smeared, anointed, daubed; हस्तावसृग्दिग्धौ Ms. 3. 132; R. 16. 15; दिग्धोऽमृतेन च विषेण च पक्ष्मलाक्ष्या गाढं निखात इव मे हृदये कटाक्षः Māl. 1. 29. --2 Soiled, defiled, polluted. --3 Poisoned, envenomed; Ku. 4. 25. --ग्धः 1 Oil, ointment. --2 Any oily substance or unguent. --3 Fire. --4 A poisoned arrow. --5 A story (true or fictitious.)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0564-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
दिग्ध पु० दिह--क्त । १ विषाक्तवाणे अमरः “हृदये दिग्- दशरैरिवाहतः” कुमा० । २ अग्नौ ३ स्नेहे च पु० हेमच० । ४ प्रबन्धे अजयपालः । ५ लिप्ते त्रि० मेदि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3575,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
दिग्धः, पुं, (दिह्यते लिप्यते स्म विषादिना इति । दिह + क्तः ।) विषाक्तबाणः । तत्पर्यायः । लिप्तकः २ । इत्यमरः । २ । ८ । ८८ ॥ (यथा, रामायणे । २ । ३० । २३ । “सा विद्धा बहुभिर्वाक्यै र्दिग्धैरिव गजाङ्गना ॥”) स्नेहः । अग्निः । इति हेमचन्द्रः ॥ प्रवन्धः । इत्यजयपालः ॥
दिग्धः, त्रि, (दिह + क्तः ।) लिप्तः । इति मेदिनी । धे, ७ ॥ (यथा, भट्टिः । ३ । २१ । “सचन्दनोशीरमृणालदिग्धः शोकाग्निनागाद् द्युनिवासभूयम् ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-709-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें