🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:36:18 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

धाक
dhāka
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
धाक १ संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. वृष ।
२. आहार । भोजन । भात ।
३. अन्न । अनाज ।
४. स्तंभ । खंभा ।
५. आधार ।
६. हौज (को॰) ।
७. ब्रह्मा (को॰) ।
धाक २ संज्ञा स्त्री॰
१. रोब । दबदबा । आतंक । उ॰— (क) धरम धुरंधर धरा में धाक धाए ध्रुव ध्रुव सों समुद्धत प्रताप सर्व काल है ।— रघुराज (शब्द॰) । (ख) महाधीर शत्रुसाल नंदराय भाव सिंह तेरी धाक अरिपुर जात भय भोय से ।— मतिराम (शब्द॰) । मुहा॰ — धाक जमना = प्रभाव होना । रोब या दबदबा होना । धाक बाँधना— रोब या दबदबा होना । आतंक छाना । जैसे,— शहर में उसके बोलने की धाक बँध गई । धाक बाँधना = रोज जमाना । जैसे,— ये जहाँ जाते हैं वहाँ धाक बाँध देते हैं । धाक होना = आतंक होना । प्रभाव होना । रोब होना । उ॰— देश देश में हमारी धाक थी ।—चुभते॰ (भू॰), पृ॰ २ ।
२. प्रसिद्धि । शोहरत । शोर । उ॰— सूरदास प्रभु खात ग्वाल सँग ब्रह्मलोक यह धाक ।— सूर (शब्द॰) ।
धाक ३ संज्ञा पुं॰ [हिं॰ ढाक] ढाक । पलाश ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
धाक m. an ox, Uṇ. iii, 40, Sch.
a receptacle (= आधार; v.l. आहार, food), ib.
a post, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (513,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
धाकः [धा-उणा ˚क तस्य नेत्वम्] 1 An ox. --2 A receptacle, reservoir. --3 Food, boiled rice. --4 A post, pillar, column. --5 Brahman. --6 A supporter.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0595-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
धाक त्रि० धा--उणा० क तस्य नेत्त्वम् । १ धारके २ ब्रह्मणि पु० मेदि० । ३ वृषे ४ आहारे च ५ अन्ने ६ स्तम्भे च संक्षिप्त सा० उणादिवृत्तिः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3869,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
धाकः, पुं, (दधातीति । धा + “कृदाधारार्चि- कलिभ्यः कः ।” उणां ३ । ४० । इति कः ।) वृषः । आहारः । इत्युणादिकोषः ॥ अन्नम् । स्तम्भः । इति संक्षिप्तसारे उणादिवृत्तिः ॥ (आधारः । इत्युज्ज्वलदत्तः ॥)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-789-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "धाक" आता है (7)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें