🕉️ 23 November 2026, Monday · 12:22:56 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

ध्वजवत्
dhvajavat
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
ध्वज—वत् mfn. decorated with b˚ (town), R.
bearing a mark or sign (esp. that of criminal), Yājñ. iii, 243
ध्वज—वत् m. a standard-bearer, MBh.
a vendor of spirituous liquors, Mn. iv, 84 (cf. ध्वज above)
a Brāhman who having slain another carries the skull of the murdered man by way of penance, W.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (522,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
ध्वजवत् a. 1 Adorned with flags. --2 Having a mark. --3 Having the mark of a criminal, branded. --m. 1 A standard-bearer. --2 A vendor of spirituous liquors, distiller. --3 A Brāhmaṇa who carries with him the skull of the man murdered by him to places of pilgrimage by way of penance.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0603-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
ध्वजवत् त्रि० ध्वजश्चिह्नमस्त्यस्य मतुप् मस्य वः । चिह्न- युक्ते “शिरःकपाली ध्वजवान् भिक्षाशी कर्म वेदयन्” [] “कृत्वा शवशिरो ध्वजमिति” मनूक्तेः “हतब्राह्मणकपा- लरूपचिह्नवान् इत्यर्थः” मिता० । स्त्रियां ङीप् । सा च २ रुचिमेधसः कन्यायाम् “अत्र ध्वजवती नाम कुमारी रुचिमेधसः” मा० उ० १०९ अ० । ध्वजः शुण्डिकोपकरण- भेदः अस्त्यस्य भतुप् मस्य वः । २ शौण्डिके “शूनावतां ध्वजवतां वेशेनैव च जीवताम्” मनुः
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3921-b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬