🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:43:46 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

नीत
nīta
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
नीत १ वि॰ [सं॰] [वि॰ स्त्री॰ नीता]
१. लाय हुआ । पहुँचाया हुआ ।
२. स्थापित ।
३. प्राप्त ।
४. व्यतीत किया हुआ । बिताया हुआ (को॰) ।
५. गृहीत । ग्रहण किया हुआ । उ॰— किधौं मंद गरजनि जलधर, की पग नूपुर रव नीत ।—सूर (शब्द॰) ।
नीत २ संज्ञा पुं॰
१. धन दौलत ।
२. अनाज [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. नीत mfn. (for 2. See 4. नी) led, guided, brought &c., RV. &c. &c.
gained, obtained, W.
well-behaved, correct, modest, ib.
नीत n. wealth, corn, grain, L.
= नव-नीत, ĀpŚr.
2. नीत mfn. entered, gone or come to (मृत्योरन्तिकम्), RV.; AV.
नीत नीति &c. See √ नी.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (565,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
नीत p. p. [नी-कर्मणि क्त] 1 Carried, conducted, led. --2 Gained, obtained. --3 Brought or reduced to. --4 Spent, passed away. --5 Well-behaved, correct; see नी. --तं 1 Wealth. --2 Corn, grain.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0645-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
नीत त्रि० नी--कर्मणि क्त । १ प्रापिते २ यापिते ३ गृहीते च “नीतं जन्म नवीननीरजवने पीतं मधु स्वेच्छया” भ्रमरा० “नीते पलाशिन्युचिते शरीरवद् गजान्तकेनान्तमदान्त कर्मणा” माघः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4126,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
नीतं, त्रि, (नी + क्तः ।) प्राप्तम् । नेओया इति भाषा ॥ यथा, -- “नीतं यदि नवनीतं नीतं नीतं किमेतेन । आतपतापितभूमौ माधव ! मा घाव मा धाव ॥” इत्युद्भटः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-909-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "नीतः" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें