1. पच् or पञ्च्
cl. 1. P. Ā. पचति, ˚ते, or पञ्चति, ˚ते, to spread out, make clear or evident, Dhātup. vi, 14 : Caus. -पञ्चयति, xxxii, 108 See प्र-पञ्चय.
2. पच्
cl. 1. P. Ā. (Dhātup. xxiii, 27) पचति, ˚ते (cl. 4. Ā. पच्यते cf. below; p. पचान, MBh. iii, 13239 [cf. किम्-पचान]; pf. पपाच [2. sg. पपक्थ or पेचिथ, Pāṇ. vi, 4, 121, Sch.], पेचुर्; पेचे, पेचिरे [अपेचिरन्, AV.; पेचिरन्, Pat. on Pāṇ. vi, 4, 120]; aor. पक्षत्, RV.; अपाक्षीत्, अपक्त Gr.; Prec. पच्यात्, ib.; fut. पक्ष्यति, ˚ते or पक्ता, Br.; ind.p. पक्त्वा, AV.; MBh.; inf. पक्तवे, AV.; Br.; पक्तुम्, Pāṇ. viii, 2, 30, Sch.), to cook, bake, roast, boil (Ā. also ‘for one's self’), RV. &c. &c.; (with double acc.) to cook anything out of (e.g. तन्दुलान् ओदनम् पचति, ‘he cooks porridge out of rice-grains’), Siddh.; to bake or burn (bricks), ŚBr.; to digest, Suśr.; to ripen, mature, bring to perfection or completion, RV. &c. &c.; (with double acc.) to develop or change into (e.g. पुण्यापुण्यं सुखासुखम्, ‘merit and demerit into weal or woe’), Vop.; (intrans.) to become ripe or mature, Bhpr. : Pass. पच्यते (˚ति, MBh.; aor. अपाचि Gr.), to be cooked or burnt or melted or digested or ripened or developed, RV. &c. &c.; to be tormented, Divyāv.; also intrans. = पच्यते (cf. above), to become ripe or mature, to develop or ripen, RV.; VS.; Br. (with acc. of the fruit that is borne or ripens, Maitr.; Kāṭh.; cf. Pāṇ. iii, 1, 87, Vārtt. 14, Pat.; लोकः पच्यमानः, ‘the developing world’, ŚBr.) : Caus. पाचयति, ˚ते, Br. (aor. अपीपचत् Gr.; Pass. पाच्यते, p. ˚च्यमान, MBh.); to cause to cook or be cooked (Ā. ‘for one's self’), to have cooked or to cook, ŚBr.; MBh. &c. (cf. Pāṇ. i, 3, 74; 4, 52, Sch.); to cause to ripen, TBr.; to bring to completion or to an end, cure, heal, Suśr. : Desid. पिपक्षति Gr.: Intens. पापचीति Gr.; पापच्यते, to be much cooked, to cook very much or burn excessively, to be much afflicted, BhP.; Suśr. : Desid. of Intens. पापचिषति, ˚ते Gr.
पच् [cf. Gk. πέσσω for πεκ-ϳω; Lat. coquo; Slav. peką, pešti.]
3. पच्
mfn. (ifc.; nom. -पक्, Pāṇ. vi, 4, 15, Sch.) cooking, baking.
पच् in comp. for 3. पद्.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (575,1)स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।