🕉️ 21 November 2026, Saturday · 10:09:45 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

प्रतीति
pratīti
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
प्रतीति संज्ञा स्त्री॰ [सं॰]
१. ज्ञान । जानकारी ।
२. दृढ़ निश्चय । विश्वास । यकीन ।
३. प्रसिद्धि । ख्याति ।
४. आनंद । प्रसन्नता ।
५. आदर । संमान ।
६. प्रस्थान (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
प्रतीति f. going towards, approaching, RV.
the following from anything (as a necessary result), being clear or intelligible by itself, Vedāntas.
clear apprehension or insight into anything, complete understanding or ascertainment, conviction, Śak.; Śaṃk.; Kathās. &c.
confidence, faith, belief, Daś.
trust, credit, Inscr.
fame, notoriety, W.
respect, ib.
delight, ib.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (673,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
प्रतीतिः f. 1 Conviction, settled belief; Ś. 7. 31. --2 Belief. --3 Knowledge, ascertainment, clear or distinct perception or apprehension; अपि तु वाच्यवैचित्र्यप्रतिभासादेव चारुताप्रतीतिः K. P. 10. --4 Fame, renown. --5 Respect. --6 Delight. --7 Going towards, approaching.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0743-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
प्रतीति स्त्री प्रति--इण--भावे क्तिन् । १ ज्ञाने २ ख्यातौ ३ आदरे ४ हर्षे च ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4459,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
प्रतीतिः, स्त्री, (प्रति + इण् + भावे क्तिन् ।) ज्ञानम् । इति जटाधरः ॥ (यथा, भाषापरि- च्छेदे । ११४ । “अन्योन्याभावतो नास्य चरितार्थत्वमुच्यते । अस्मात् पृथगिदं नेति प्रतीतिहि विलक्षणा ॥”) ख्यातिः । आदरः । हर्षः । इति प्रतीतशब्दार्थ- दर्शनात् ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3-269-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "प्रतीति" आता है (8)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें