🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:12:37 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

प्रेमन्
preman
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
📗 अमरकोश — पर्याय
प्रसाद (3.3.98)
विस्रम्भ (3.3.143)
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
प्रेमन् m. n. love, affection, kindness, tender regard, favour, predilection, fondness, l˚ &c. towards (loc. or comp.), TS.; Br.; Kāv. &c. (also pl.)
joy, L.
प्रेमन् m. sport, a jest, joke, Sāh.
wind, L.
N. of Indra, L.
of various men, Rājat.
प्रेमन् प्रेयस् &c. See p. 711, col. 2.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (711,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
प्रेमन् m., n. [प्रियस्य भावः इमनिच [] प्रादेशः एकाच्कत्वात् न टिलोपः Tv.] 1 Love, affection; तत्प्रेमहेमनिकषोपलतां तनोति Gīt. 11; Me. 44. --2 Favour, kindness, kind or tender regard. --3 Sport, pastime. --4 Joy, delight, gladness. --m. 1 A jest, joke. --2 Wind, air. --3 An epithet of Indra. --Comp. --अश्रु n. a tear of joy or affection. --ऋद्धिः f. increase of affection, ardent love. --पर a. affectionate, loving. --पातनं {1} tears (of joy). {2} the eye (that sheds them). --पात्रं ‘an object of love, any beloved person or thing. --बंधः बं धनं a bond or tie of affection, --भावः affection, love.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0779-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
प्रेमन् पु० न० प्रियस्य भाव इमनिच् प्रादेशः एकाच्कत्वात् न टिलोपः । १ सौहार्दे २ स्नेहे ३ हर्षे मेदि० (वायौ इन्द्रे) शब्दस्तोमोक्तिः प्रामादिकी । “यद्भावबन्धनं यूनोः स प्रेमा परिकीर्त्तिता” उज्ज्वलमण्युक्ते ४ भावबन्धभेदे पु०
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4540,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें