🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:02:40 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

मघवन्
maghavan
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
मघ—वन् (मघ-), mfn. (middle stem मघ-वत् [which may be used throughout], weak stem मघोन्; nom. m. मघवा or ˚वान् f. मघोनी or मघवती [Vop.]; n. मघवत्; nom. pl. m. once मघोनस्; cf. Pāṇ. vi, 4, 128; 133), possessing or distributing gifts, bountiful, liberal, munificent (esp. said of Indra and other gods, but also of institutors of sacrifices who pay the priests and singers), RV.; AV.; TS.; ŚBr.; Up.
मघ—वन् m. N. of Indra (also pl. ˚वन्तः), MBh.; Kāv. &c.
of a Vyāsa or arranger of the Purāṇas, Cat.
of a Dānava, Hariv.
of the 3rd Cakra-vartin in Bhārata, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (772,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
मघवन् a. [मह्-पूजायां कनिन् नि˚ हस्य घः वुगागमश्च Uṇ. 1. 156] Liberal, munificent. --m. (Nom. sing. मघवा; acc. pl. मघोनः) 1 N. of Indra; दुदोह गां स यज्ञाय सस्याय मघवा दिवं R. 1. 26, 3. 46; Ki. 3. 52; Ku. 3. 1. --2 An owl (पेचक). --3 N. of Vyāsa,
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0830-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
मघवन्(त्) पु० मह--कनिन् नि० हस्य घः “मथवा बहुलम्” पा० वा तृच् । १ इन्द्रे अमरः २ तन्नामनामके पेचके च । तृचि मघवान् अतृचि मघवा । एवं मघ- वानौ मघवन्तावित्यादिरूपद्वयम् । भत्वे अन्नन्तस्य सम्प्र० । मघोनः तृजन्तस्य न मघवतः इत्यादि ङीपि मघोनी मघवतीत्यादि तद्धिते न सम्प्र० । माघवनम् इत्यादि भाष्ये तु मघशब्दात् मतुपिरूपं साधयित्वा शब्दान्तर- मित्युक्त्वा न तृजित्युक्तम् ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4713,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें