🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:44:40 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

महानाद
mahānāda
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
महानाद संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. हाथी ।
२. ऊँट ।
३. सिंह ।
४. मेघ । बादल ।
५. शंख ।
६. बड़ा ढोल ।
७. महादेव । शिव ।
८. बहुत जोर की आवाज (को॰) ।
९. कान । श्रोत्र (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
महा—नाद m. a loud sound, l˚ cry, roaring, bellowing, MBh.; MārkP.
महा—नाद mf(आ)n. l˚-sounding, roaring or bellowing loudly, making a loud noise, MBh.; R.
महा—नाद m. a great drum, L.
a muscle, shell, L.
rain-cloud, L.
an elephant, L.
a lion, L.
a camel, L.
the ear, L.
= शयानक (भयानक ?), L.
N. of Śiva, MBh.
of a Rākṣasa, R.
महा—नाद n. a musical instrument, W.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (796,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
महानाद पुंस्त्री० महान् नादोऽस्य । १ गजे स्त्रियां ङीष् । २ गर्जन्मेघे मेदि० ३ सिंहे पुंस्त्री० स्त्रियां ङीष् ४ कर्णे च हेमच० । ५ उष्ट्रे पुंस्त्री० राजनि० स्त्रियां ङीष् । ६ कण्ठवाद्ये पु० हारा० । कर्म० । ७ महति शब्दे च ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4742,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
महानादः, पुं, (महान् नादोऽस्य ।) हस्ती । वर्षुकमेघः । (महाश्चांसौ नादश्चेति ।) महा- शब्दः । इति मेदिनी । दे, ५१ ॥ (यथा, महाभारते । ५ । ९९ । २ । “इदमद्भिः समं प्राप्ता ये केचिद्ध्रुवजङ्गमाः । प्रविशन्तो महानादं नदन्ति भयपीडिताः ॥”) सिंहः । कर्णः । इति हेमचन्द्रः ॥ उष्ट्रः । शङ्खः । इति राजनिर्घण्टः ॥ काहलवाद्यम् । इति हारावली ॥ (महादेवः । यथा, महा- [] भारते । १३ । १७ । ४८ । “निशाचरः प्रेतचारी भूतचारी महेश्वरः । कालयोगी महानादः सर्व्वकामश्चतुष्पथः ॥” महाशब्दयुक्ते, त्रि । यथा, रामायणे । ४ । ४० । ३८ । “तत्कालमेव प्रतिमं महोरगनिषेवितम् । अभिगम्य महानादं तीर्थेनैव महोदधिम् ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3-661-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें