🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:45:13 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

माननीय
mānanīya
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
माननीय वि॰ [सं॰] [वि॰ स्त्री॰ माननीया] जो मान करने योग्य हो । पूजनीय । आदरणीय । मान्य ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
माननीय mfn. to be honoured, deserving honour from (gen.), Kāv.; Pur.; Rājat.
माननीय m. an honourable man, Kād.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (809,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
माननीय a. Fit to be honoured, worthy of honour, deserving to be honoured (with gen); मेनां मुनीनामपि माननीयां Ku. 1. 18 R. 1. 11.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0860-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
माननीयं, त्रि, (मान्यते पूज्यत इति । मान + अनीयर् ।) मान्यम् । यथा, -- “मानो मान्योऽसि वृक्षेषु माननीयः सुरा- सुरैः । स्नापयामि महादेवीं मानं देहि गृहे मम ॥” इति दुर्गोत्सवपद्धतिः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3-699-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔁 जिनके अर्थ में "माननीय" आता है (14)
मान्य मानने योग्य । माननीयमंतव्य मानने योग्य । माननीयभट्टारक पूज्य । माननीयनमनीय नमस्कार करने योग्य । आदरणीय । पूजनीय । माननीय । जिसे नमस्कार किया जायअत्रभवान् माननीय । पूज्य । श्रेष्टेतत्रभवान् माननीय । पूज्य । श्रेष्ठ । विशेष—अत्रभवान् की तरह इस शब्द का प्रयोग भी…अभिसंमत माननीय । आदरणीय । संमान्यआनरेबुल प्रतिष्ठित । माननीय । विशेष— अँगरेजी शासन में गवर्नर जनरल, गर्वनर, बडे…इज्जतदार प्रतिष्ठित । माननीयपूज्य पूजा योग्य । पूजनीयप्रामाणिक जो प्रत्यक्ष आदि प्रमाणों द्वारा सिद्ध होआली सखी । सहेली । गोइयाँ । उ॰ एक कहइ नृपसुत तेइआली । सुने जे मुनि संग आए क…अर्ह्य पूज्य । मान्यपानीदार आबदार । चमकदार
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें