🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:15:20 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

वासित
vāsita
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
(आगे 'वासित' तक के शब्द तीनों लिङ्गों में (2.9.45)
सुगन्ध से बसाया हुआ (2.6.135) भावित
(हींग आदि की) सुगन्ध से बसाया (2.9.47) भावित
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
वासित १ वि॰ [सं॰]
१. सुगंधित किया हुआ । महकाया हुआ ।
२. वस्त्राच्छदित । कपड़े से ढका हुआ ।
३. जो ताजा न हो । बासी ।
४. ख्यात । प्रसिद्ध (को॰) ।
५. जो रोका गया हो । ठहराया हुआ (को॰) ।
६. बसाया हुआ । आबाद (को॰) ।
७. मसालेदार (को॰) ।
८. आर्द्र । तर । भिगोया हुआ (को॰) ।
वासित २ संज्ञा पुं॰
१. पक्षियों की चहचहाहट । कलरव ।
२. स्मृति- जन्य ज्ञान । वासना [को॰] ।
वासित ३ वि॰ [अ॰] मध्यवर्ती । बीच का [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. वासित mfn. infused, steeped, perfumed, scented, MBh.; Kāv. &c.
affected with, influenced by (instr. or comp.), Śaṃk.
spiced, seasoned (as sauces), W.
2. वासित mfn. clothed, dressed, L.
3. वासित mfn. caused to stop or stay (esp. ‘overnight’), caused to dwell or live in (loc.), MBh.; Kāv. &c.
peopled, populous (as a country), W.
वासित n. the art of rendering populous or causing to be inhabited, W.
knowledge (esp. derived from memory = वासना, ib.)
1. 2. 3. वासित and वासिन्. See p. 947.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (947,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
वासित p. p. [वास्-क्त] 1 Perfumed, scented. --2 Steeped, infused. --3 Seasoned, spiced. --4 Dressed, clothed. --5 Peopled, populous. --6 Possessing, having. --7 Famous, celebrated. --तं 1 The cry or hum of birds. --2 Knowledge; cf. वासना (2).
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0963-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
वासित त्रि० वास--क्त । १ सुरभीकृते अमरः । वाश--क्त पृषो० । २ रुते न० मेदि० । ३ ज्ञानमात्रे हेमच० । ४ खगशब्दे विश्वः ५ करिण्यां ६ स्त्रोमात्रे स्त्री अमरे पाठान्तरम् वा गौरा० ङीष् । ७ ख्याते ८ वस्त्रवेष्टिते च त्रि० धरणिः ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4887,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
वासितं, क्ली, (वास्यते स्मेति । वास + क्तः ।) रुतम् । इति मेदिनी । ते, १५२ ॥ ज्ञान- मात्रम् । इति हेमचन्द्रः ॥ खगवरः । इति विश्वः ॥
वासितः, त्रि, (वास्यते स्मेति । वासि सुरभीकरणे + क्तः ।) सुरभीकृतः । तत्पर्य्यायः । भावितः २ । इत्यमरः ॥ द्वे सुगन्धिपुष्पादिवासितद्रव्ये । भाव्यते प्राप्यते भावितं भू क ङ प्राप्तौ कर्म्मणि क्तः । वासं सौरभं करोति इति ञ्यन्तात् । कर्म्मणि क्ते वासितम् । इति तट्टीकायां भरतः ॥ जलादौ वासितः । इति शब्दरत्नावली ॥ ख्यातः । वस्त्रवेष्टितः । इति धरणिः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4-357-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें