🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:47:10 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

विक्लव
viklava
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
घबराया/शिथिल (3.1.44) विह्वल
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
विक्लव १ वि॰ [सं॰]
१. विह्लल । बेचैन ।
२. भयभीत । चौंका हुआ । त्रस्त (को॰) ।
३. डरपोक । कायर (को॰) ।
४. अभिभूत । ग्रस्त । परास्त (को॰) ।
५. दुःखी । कष्टग्रस्त । सतप्त (को॰) ।
६. ऊबा हुआ (को॰) ।
७. हकलाने या लड़खड़ानेवाला (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
वि—क्लव See under वि-√ क्लव्.
वि-˚क्लव mf(आ)n. overcome with fear or agitation, confused, perplexed, bewildered, alarmed, distressed, MBh.; Kāv. &c.
timid, shy, Megh.; Śiś.
(ifc.) disgusted with, averse from, Śak.
faltering (as speech), R.
unsteady (as gait), Śak.
impaired (as senses), KāśīKh.
exhausted, Kathās.
वि-˚क्लव n. agitation, bewilderment, R.; BhP.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (950,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
विक्लव a. 1 Overcome with fear, startled, alarmed, frightened; आचकांक्ष घनशब्दविक्लवाः R. 19. 38; Ku. 4. 11. --2 Timid; Śi. 7. 43; Me. 37. --3 Affected by, overcome with; निसर्गदुर्बोधमबोधविक्लवाः क्व भूपतीनां चरितं क्व जतवः Ki. 1. 6. --4 Agitated, excited, confused, bewildered; Ś. 3. 25. --5 Distressed, afflicted; grieved; निराकरणविक्लवायाः प्रियायाः Ś. 6; Śi. 12. 63; Ku. 4. 39. --6 Disgusted with, averse from; मृगयाविक्लवं चेतः Ś. 2. --7 Faltering; प्रस्थानाविक्लव गतेरवलंबनार्थं Ś. 5. 3.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0967-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
विक्लव त्रि० वि + क्लु--अच् । १ व्यावुलभूते अमरः । भावे अप् २ व्याकुरत्वे
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4895,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
विक्लवः, त्रि, (विक्लवते इति । वि + क्लु + पचा- द्यच् ।) विह्वलः । इत्यमरः ॥ (यथा, माघे । १२ । ६३ । “नूनं सहायेन वियोगविक्लवा पुरः पुरस्त्रीरपि निर्ययौ तदा ॥” * ॥ क्ली, दुःखम् । यथा, रामायणे । २ । ४४ । २५ । “किमिदानीमिदं देवि ! करोति हृदि विक्लवम् ॥”)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4-376-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें