🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:02:55 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

विचि
vici
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
विचि १ संज्ञा स्त्री॰ [सं॰] वीची । तरंग । लहर ।
विचि पु २ क्रि॰ वि॰ [हिं॰ बीच] बीच में । मध्य में । उ॰—सो मुख ब्रज अवलोकन करै । तब जु आइ विचि पलकैं परै ।— नंद॰ ग्रं॰, पृ॰ १६३ ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. विचि or विची f. = वीचि, a wave, L.
2. वि-√ 1. चि (not always separable from वि- √ 2. चि) P. Ā. -चिनोति, -चिनुते (Impv. -चितन, -चियन्तु, RV.), to segregate, select, pick out, cull, TS.; ŚBr.; MBh.; to divide, part (hair), VS.; to take away, remove, disperse, RV.; KātyŚr.; to clear, prepare (a road), RV.; to distribute, ib.; to gather, collect, ib.; Pañcat.; to pile or heap up in a wrong way, disarrange, ŚBr.
3. वि-√ 2. चि (cf. prec.) P. -चिकेति, -चिनोति &c. (pr. p. -चिन्वत् and -चिन्वान), to discern, distinguish, RV.; TBr.; to make anything discernible or clear, cause to appear, illumine, R.; to search through, investigate, inspect, examine, MBh.; R. &c.; to look for, long for, strive after, ib.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (958,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
विचि {c5c} U. 1 To collect, gather, bring together, store up; Pt. 1. 45, 36. --2 To search for, look out for; विचितश्चैष समंतात् श्मशानवाटः Māl. 5; R. 12. 61, 13. 23; प्रियतमां विचिन्वन् V. 4. --3 To seek, investigate, examine, reflect upon; R. 10. 23; Ki. 16. 1. --4 To separate, discern, distinguish. --5 To disarrange. --6 To select, choose. --7 To destroy, efface. --8 Ved. To clear, prepare (as a way).
विचिः m. f., विची f. A wave; cf. वीचि.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0970-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
विचि(ची) पुंस्त्री विच--इक् । तरङ्गे भरतः । स्त्रीत्वपक्षे वा ङीप् ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4896,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
विचिः, पुं स्त्री, (वेवेक्ति जलानि पृथगिव करोति । विच + “इगुपधात् कित् ।” उणा० ४ । ११९ । इन् । स च कित् ।) वीची । तरङ्गः । इत्यमर- टीकायां भरतः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4-379-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "विचि" आता है (1)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें