🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:47:36 PM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

व्यवहित
vyavahita
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
व्यवहित वि॰ [सं॰]
१. जिसके आगे किसी प्रकार का व्यवधान या परदा पड़ गया हो । आड़ या ओट में गया हुआ । छिपा हुआ ।
२. बाधित । रोका हुआ (को॰) ।
३. जो पृथक् किया गया हो (को॰) ।
४. जिसके संबंध का कोई सिलसिला न हो (को॰) ।
५. जो पूर्ण कर दिया गया हो (को॰) ।
६. अंतर- युक्त । दूर का । दूरवर्ती (को॰) ।
७. जिसकी उपेक्षा की गई हो । जिसे छोड़ दिया गया हो । त्यक्त (को॰) ।
८. विरोध या शत्रुता करनेवाला (को॰) ।
९. जिसे नीचा दिखाया गया हो (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
व्य्-अवहित mfn. placed apart or asunder &c.
separated, not contiguous or immediately connected, Prāt.
interrupted, obstructed, disturbed, Śak.
screened from view, concealed, covered, Śaṃk.
hostile, opposed, BhP.
remote, distant, BhP.
passed over, surpassed, excelled, put to shame, W.
done, acted, performed, ib.
व्य्-अवहित See व्य्-अव-√ धा.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1033,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
व्यवहित p. p. 1 Placed apart. --2 Separated by anything intervening; Śi. 2. 85. --3 Interrupted, stopped, obstructed, impeded. --4 Screened from view, hidden, concealed. --5 Not immediately connected. --6 Done, performed. --7 Passed over, omitted. --8 Surpassed, excelled. --9 Hostile; opposed.
व्यवहित See under व्यवधा.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1019-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
व्यवहित त्रि० वि + अव + धा--क्त । व्यवधानवति पदार्थे ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4985,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
व्यवहितः, त्रि, (वि + अव + धा + क्तः ।) व्यव- धानविशिष्टः । यथा, -- “कर्त्तृकर्म्मव्यवहितामसाक्षाद्धारयेत् क्रियाम् । उपकुर्व्वत् क्रियासिद्धौ शास्त्रेऽधिकरणं मतम् ॥” इति मुग्धबोधटीकायां रामतर्कवागीशः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4-544-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें