🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:04:58 AM · CDSHARMA.IN

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश

अर्थ · व्याकरण · व्युत्पत्ति · पर्याय · समास · शास्त्रीय उद्धरण — पाँच प्रामाणिक कोश व अमरकोश एक साथ

279,511 शीर्ष-शब्द · 452,554 कोश-प्रविष्टियाँ

शतक
śataka
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
शतक १ संज्ञा पुं॰ [सं॰] [स्त्री॰ शतिका]
१. सौ का समूह ।
२. एक ही तरह की सौ चीजों का संग्रह । जैसे,—नीतिशतक, रहिमन
शतक ।
३. वह जिसमें सौ भाग या अवयव हो ।
४. सौ वर्षों का समूह । शताब्दी ।
५. विष्णु का एक नाम ।
शतक २ वि॰ १ सौ । दस का दस गुना ।
२. जिसमें सौ का समावेश हो । सौ की संख्या से संबंद्ध [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
शतक mf(इका)n. consisting of a hundred, comprising or amounting to a h˚, Hariv.; MārkP.
the hundredth, R.
शतक m. N. of Viṣṇu, L.
शतक (अकम्), n. a hundred, a century (construed like शत), MBh. &c. (esp. in titles of works ‘a cento’ or ‘a collection of 100 stanzas’; cf. अमरु-, नीति-श्˚ &c.)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1051,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
शतक a. 1 A hundred. --2 Containing a hundred. --कं 1 A century. --2 A collection of one hundred stanzas; as in नीति˚, वैराग्य˚, शृंगार˚ a collection of one hundred stanzas on Nīti’ &c.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1031-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
शतक त्रि० शतं परिमाणमस्य लन् । १ शतसंख्यायुक्ते ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5080,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
शतकः, त्रि, (शतं परिमाणमस्य । शत + “संख्याया अतिशदन्तायाः कन् ।” ५ । १ । २२ । इति कन् ।) शतसंख्याविशिष्टः । यथा । शान्ति- शतकामरुशतकादिः । शतशब्दात् कप्रत्ययेन निष्पन्नमेतत् । (यथा, मार्कण्डेये । ४६ । ३० । “सन्ध्यासन्ध्यांशकश्चैव शतकौ समुदाहृतौ ॥”) स्वार्थे के शतकञ्च ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (5-014-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
स्रोत व श्रेय:
  • हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
  • Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
  • V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
  • तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
  • राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

Cologne Digital Sanskrit Dictionaries के डिजिटल पाठ CC BY-NC-SA लाइसेंस के अनुसार निःशुल्क, गैर-व्यावसायिक उपयोग हेतु श्रेय सहित प्रस्तुत हैं। यह शब्दकोश-सेवा पूर्णतः निःशुल्क है। पुराने मुद्रित ग्रन्थों के डिजिटल पाठ में कहीं-कहीं टंकण/OCR दोष सम्भव हैं — सन्देह होने पर "📄 मूल मुद्रित पृष्ठ" देखें।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें